140
2-nji bölüm. "Türkmeniò ıoly"


GAZNALY TÜRKMENLER

(Owganystanda we Penjapda)

 

351-582 hijri             962-1186 milady

Türkmenleriò gaıa taıpasyndan bolan Söbük hökümdaryò ogly Mahmyt Gaznaly musulman taryhynda uly hökümdarlaryò biri hökmünde tanalıar. Ol yslam dinini ıaıratmakda we goramakda çäksiz uly iºleri bitiripdir. Mahmyt Gaznaly özara uruºlary döreden kiçi inisi Ysmaıyly ıeòıär, Samanlylaryò nesilbaºysy ejiz hökümdarlary özüne garaºly edıär. Horasana we Gazna eıelik etmekligiò ygtyıar beriji hatyny Bagdat halyfyndan alıar. Halyf «Eıeçiligiò mundan beıläk özüne degiºli däldigi» barada ıazmaça görkezme berıär.

Güıçli goºun toplap, ilek hanlar bilen, Samanlylaryò güıçden gaçan döwleti bilen ylalaºyk baglaºyp, Mahmyt Hindistana ıöriºlere baºlaıar. 1001—1026-njy ıyllar aralygynda ol on ıedi gezek hindi düzlüklerine aralaºıar. Öz ıöriºlerini giòeldip, Kaºmiriò, Penjabyò çäklerinden çykyp, Kanujy, Muttruny (1018 ı.), 1024 (415)-nji ıylda Güjeratyò paıtagty Anhalwary we Somnaty basyp alıar. Bu ıöriºler basybalyjylykly häsiıetde bolup, talaòçylygy we butparazlygy ıok etmeklige niıetlenipdir. «Butlary ıumrujy» diıip at alan Mahmyt öz döreden döwletiniò paıtagty bolan Gazna dolanıar, hindi buthanalaryndaky gymmat bahaly baılyklary hem özi bilen alyp gaıdıar. Emma, ºol bir wagtda, bu ıöriºler düıpli yz galdyrıar; Penjap düıpli dyza çökerilıär. Güjerat basybalyjynyò bellän pajyny kabul edıär. Hindi goºunlaryndan baºga-da Mahmyt Ilek hanyò üstüne çozıar, Gury (1010 ı.) boıun egdirıär we Murgabyò


 140
2-nji bölüm. "Türkmeniò ıoly"