Türkmen – yslamyň jahana ýaýramagyna goşant goşan halk

Ençeme beýik özgerişlikleriň sallançagy bolan, ululy-kiçili göterilişleriň, galkynyşlaryň ojagy bolan, taryhy ähmiýetli medeniýetleriň merkezi bolan Türkmenistanyň dünýäniň taryhynda tutýan orny hem, Yslam dininiň jahana ýaýramagyndaky orny hem örän uludyr, türkmen halkynyň dünýä medeniýetine, ylmyna, edebiýatyna, sungatyna goşan goşandy-da çäksizdir!

(25-nji sah.)

Yslamyň ýaşyl tuguny pasyrdadan Muhammet pygamberimiz

Muhammet pygamberimiziň öňünde-de şeýle meseleler keseripdi: diniň ýaşyl tuguny pasyrdadyp, üç ýüz altmyş senemleri — butlary ýok edip, bir Hudaýa uýdurmaly hem-de taýpalaryň, milletleriň, ýurtlaryň serhedini bozup, musulman dünýäsini döretmeli.

(94-nji sah.)

Hezreti Alynyň Merwiň hökümdary Mahyýa haty

Taryhda dördünji halyf Hezreti Alynyň Merwiň hökümdary Mahyýa beren haty saklanyp galypdyr. Onda şeýle diýilýär: «Merhemet we beýik Allanyň haky üçin, adalat ýoly bilen barýanyň üstünde rahatlyk bolar. Merwiň marzbany Oraz Mahyýanyň özi meniň ýanyma geldi. Men muňa hoşal boldum».

(105-nji sah.)

Türkmenleriň yslamy kabul etmegi

«Gorkut atanyň kitabyny» okan her bir adam onda örän sagdyn aňly, giň gözýetimli, akyl-paýhasly, baý, agzybir, edermen oguz begleriniň ýaşaýyş keşplerini görýär. «Gorkut atanyň kitabyndan» bolsa şol oguzlaryň nähili beýik edebiýatynyň, toý-baýrama görk berýän sungatynyň bardygyna-da göz ýetirýär. Şeýle sagdyn durmuşy, sagdyn edebiýaty, giň gözýetimi bolan halk gadym-gadym zamanlarda galan dar çygyrly, ýowuz däp-dessurly otparazlar dinine sygmaýar! Otparazlar dininiň aňyrsynda Mazdak, Man ýaly lagnata galan pygamberler hem ýatyr. Mazdagyň
 hem Manyň otparazlyk dinini üýtgedip, emläk, baýlyk, hatda aýal-gyzlary hem ortalyk etjek bolandygyny bilýäris. Olaryň ýoly türkmeniň ýoluna gabat gelmeýär! X asyr taryhçysy Ibn Fadlan: «Türkmenler goňşy halklary ýaly aýal-gyzlarynyň ýüzlerini ýapdyrmaýarlar, olaryň zenanlary has erkin, ýöne şol bir wagtda hem olar azgynlyk diýen zady asla bilmeýärler» diýip ýazypdyr. Türkmen gelin-gyzlary ähli zamanlarda hem türkmeniň ar-namysynyň buýsançly baýdagy bolupdyr.

(105-nji sah.)

Taňra, asmana uýmagyň belli bir kada-kanunlary ýazylan kitabyň ýoklugy, musulmanlaryň uýýan Allasynyň hem asmanda bolmagy — türkmenlere yslamy ak ýürek bilen kabul etmäge ýol açypdyr.

(107-nji sah.)

Gorkut ata zamanynda diri baýlygy ýeriň üstüne, öli baýlygy ýeriň astyna sygmaýan, güýjüne baýrynyp, ýurduna buýsanyp ýören türkmenleriň kämil aňy oglanjygyň köýnek-balagyndan çykyşy ýaly, türkmenleriň kämil ruhy otparazlygyň hem, taňryparazlygyň hem çygryndan çykypdyr. Yslam dininiň käbir gowy pikirleri türkmenleriň agtaryp tapman ýören pikiri bolupdyr. Şonuň üçinem türkmenler yslamy kabul edýärler. Merwiň hökümdarynyň goşun dartyp gelen yslamçylara şäheriň derwezelerini açmaklary hem şu zatlar üçin bolmaly.

Däli Domrul, Däli Garçar ýaly guduman oguzlary yslam bilen ýola getiräýmeseň, baş berjekmi olar!

(108-nji sah.)

Türkmen yslam dinini öz göwnüne jaý edip tutýar

Türkmen yslam dinini öz göwnüne jaý edip tutýar. Aýat-töwir ýa namaz okap bolanyndan soň, okan süreleriniň üstüni ýetirýän ýaly, ýürejigindäki zatlary öz dili bilen, türkmen dilinde Hudaýyna aýdýar.

(107-nji sah.)

Ata-babalarymyzyň ruhuna sygynmak

Yslam dininiň ret edýändigine garamazdan, ata-baba mazaryna sežde edip, ata-babasyndan medet dileýär. Ata-babanyň ruhundan medet tapmak, ata-babaňa sygynmak baryp-ha entek dünýäde uly dinler ýok mahaly, her kim o dünýä giden atasyny, babasyny o dünýä bilen, beýik güýçler bilen aralykdaky ilçi hasap edipdirler.

(107-nji sah.)

Oguzlar yslamyň ýaşyl tuguny parladýarlar

Yslam dini ýaşyl tuguny parladyp gelen zamanlary oguzlar ozalky dinleriniň çygryndan çykyp, täze pikiriň, täze dünýägaraýşyň gözlegindediler! Entek şol din ýokdy, entek oguz ilinde şol diniň ornuny beýik Oguz hanyň ruhy tutýardy.

(108-nji sah.)

Türkmeniň dine garaýşy

Türkmeni beýleki halklardan tapawutlandyrýan esasy zatlaryň biri-de, onuň dine garaýşy hem gatnaşygydyr. Diniň iň güýjäp, möwç uran asyrlarynda-da biziň milletimiz dine garaýşyny şol durkunda saklapdyr. Munuň düýp sebäbi türkmeniň zandynda, ýasawynda bar bolan dünýewilikdendir. Ol hemişe hakyky durmuşy hem onuň rüstem kanunalaýyklyklaryny esasy orunda goýupdyr. Ol hatda yslamy kabul edende hem özboluşly kabul edipdir. Yslamyň baş ýörelgelerine dil ýetirmezden, olary gyşartmazdan hem bozmazdan, türkmen özüniň yslamdan öňki ynançlaryny, käbir däplerini bir ýandan goýman gelipdir. Bu-da onuň millet hökmündäki ömrüne ömür goşupdyr, çünki onuň özeniniň bir durkuny saklamagyny üpjün edipdir.

(176-njy sah.)

Din – adamkärçilik sypatlaryny terbiýelemegiň usuly

Türkmen jemgyýetinde ruhanylar aýratyn bir gatlak bolup ýaşamandyrlar. Olar, köplenç, halkyň maksatly ruhy hajatlaryna — azan aýtmak, nika gyýmak, jynaza çykmak we ş.m.-ler — hyzmat edipdirler. Mundan başga-da, dini sowatlylyk umumy bilimleri ýaýratmak üçin uly ähmiýetli bolupdyr. Emma dini syýasy göreşiň serişdesine, baknalygyň guralyna öwürmek hiç kimiň kellesine-de gelmändir. Din türkmende hemişe şahsy ynanjy berkitmegiň hem adamkärçilik sypatlaryny terbiýelemegiň usuly bolupdyr.

(177-nji sah.)

Bazar hanyň ogly Satuk Bugra kakasy ölensoň, agasy Ogulçak hanyň elinde ulaldy. Ol musulmanlygy kabul etmek bilen, yslamyň Türkmenistana ýaýramagyny çaltlaşdyrdy.

(217-nji sah.)

Rowaýatda aýdylyşyna görä, Ybraýym pygamber, öňi bilen, Mekgäni binýat edipdir. Hakyň resuly Muhammet pygamber asly watany mukaddes Mekgeden jyda düşüp, Medinä baryp ilki metjit saldyrypdyr, soňra özüne öý saldyrypdyr.

Biz bissimilla diýip, ilki Gypjakda, soň Aşgabadyň ortarasynda dünýäde parhlanýan owadan metjidi saldyk. Yzýany şu Watan üçin janyny gurban edenleriň hormatyna Gökdepede iň bir owadan metjidi saldyk.

(253-nji sah.)