...türkmen milletini taryhy wagt taýdan bütin köpdürlüliginde öz içine alýan ruhy garaýyş gerek.

(24)

Türkmen beýik Allatagalanyň ýeke-täkligine uýdy, Allanyň ýedi yklymda wakalaryň barşyny ugrukdyrýandygyna ynamyny hemişe saklaýar, durmuşdaky her bir wakada tutuş heňňamdaky her bir hadysada onuň gudratynyň alamatlaryny görýär, ony senalarynda ýatlaýar, oňa sygynýar.

(58)

Hakyda — adamyň başynyň ölümliligi sebäpli wagt taýdan aýra düşen nesilleri ruhy taýdan baglaşdyryjy, bitewileşdiriji ruhy endikdir.

(63)

Hakyda sapagy üzülenden soň, nesilleriň biri-birinden ruhy ýadyrgamasy başlanýar. Hakydanyň üzülmeginiň sebäbi bolsa içki milli bitewilik ölçeglerinden daşlaşmakdyr, gaýry daşky täsirleriň nesliň ruhy mazmunynda agdyklyk etmegidir. Bu bolsa öz gezeginde milletiň göze görünmezden ruhy böleklenmegine, parça-parça bolmagyna getirýär.

(64)

Milletiň taryhy hakydasynyň ummanyna özüňi oklanyňda, sen öz kalbyň ummanyna-da çümýändigiňi, şu bir bada, bir wagtda iki ugurlaýyn hereketiň ýok ýerinde akyl ýetirmäniň we pelsepäniň mümkin däldigini aýdyň aňlamak gerek.

(72)

Adam — Allatagalanyň Wagty syzmak üçin ýasan guraly

Adam — Allatagalanyň Wagty syzmak üçin ýasan guralydyr. Beýnisinde akyl bolany üçin, adamyň süňňi-de özge janly-jandarlaryňkydan tapawutlydyr, ýagny Wagty syzmaga ukyplydyr.

(73)

Biziň ýigriminji asyr diýilýän döwrümize Wagty hasratly duýmak mahsus boldy. Şeýle aýratynlyk ahyrsoňunda şol wagtyň özüni syndyryp Täze döwri — Garaşsyzlyk döwrüni amal etmegimiň içki ruhy esasy boldy.

(74)

Hakyda wagt bilen göreşmegiň ýeke-täk guraly

Adam ýaradylyşy boýunça Wagt bilen göreşmäge mejbur edilendir. Bu mejburylyk-da, megerem, onuň bagtydyr. Adamyň ygtyýarynda Wagt bilen göreşmegiň ýeke-täk guraly bar, ol-da hakydadyr.

(74)

Meniň hakydam ata-babalarymyzyň ýaşaýan ruhy meýdanydyr

Adam ýogalyp, jesedi ýere siňýär, onuň kalby bolsa hakyda ýollary arkaly nesilleriniň aňyna siňýär. Meniň kalbym — meniň hakydam Oguz hanyň, Togrul begiň, Görogly begiň we ýene-ýeneleriň ýaşaýan ruhy meýdanydyr.

(74)

Hakyda meniň pelsepelerimiň ylham çeçmesi

Meniň pelsepelerimiň ylham çeşmesi — türkmeniň hakydasydyr.

(76)

Oguz hanyň taglymaty halkyň hakydasynda Oguz hanyň ýoly bolup galypdyr.

Gorkut ata taglymaty halkyň hakydasynda Gorkut ata ýoly bolup galypdyr.

Görogly begiň taglymaty halkyň hakydasynda Görogly ýoly;

Magtymguly atamyzyň taglymaty halkyň hakydasynda Magtymguly ýoly bolup galypdyr.

(164)

Türkmen milleti Allanyň nazar salan, Allanyň söýen milletidir. Men muny göze dürtülip duran bir hakykatda görýärin: Allatagala türkmeni söýeni üçin hem ony bäş müň ýyl bäri ýaşadyp gelýär. Eger söýmedik bolsady, onda birmahal ony Wagt aždarhasynyň agzyna bererdi.

(206)

Häzirki zaman dünýäsinde wagt örän tiz geçýär, munuň özi geçmişiň we geljegiň bakylygynyň arasyndaky pursatdyr, ýöne ol pursat ýerlikli we paýhasly ulanylan wagtynda, ykbal çözüji, hökmürowan pursatdyr. Bu pursat milletiň ýadyny kemala getirýär we onuň geljegini kepillendirýär.

(278)

Wagt özüniň Heňňam atly sypatyna girende, külli Ýaşaýşyň kiçelip-kiçelip, gysylyp-gysylyp bir göwrä, bir şahsa, seniň garşyňy alyp duran bir bitewi barlyga öwrülendigini duýýarsyň. Onuň dili-agzy ýok. Emma ol aýtjak zatlaryny Garagumuň üstünden burulyp-burulyp gelýän şemallaryň, Hazaryň depesinden taýyp-taýyp gelýän ýelleriň, Köpetdagyň gerşinden düňderilip gaýdýan öwüsginleriň dilinde aýdýar. Ol hem türkmen ruhuna täsir edýär.

(288)

Heňňamyň zybanyndan çykýan ümsümlik gulaklarymy şaňladyp gidýär — bäş müň ýylyň dowamynda sesleri Garagumuň şemalyna, nazarlary türkmen sährasynyň gözýetimine, howaly duýgulary asmandaky bulutlara, agras mähri ýerdäki bulaklara, gözleriniň nury türkmen Güneşine, sulbalary Köpetdagyň kölegesine, ystyhany ene topraga dönen ata-babalarym meniň ruhumy göterýärler.

(288-289)

Ruhuň ýaşaýşynyň üç sany serişdesi bar. Bular zehin, akyl we hakydadyr. Bularyň başky ikisini adam öz ata-babalaryndan miras alýar.

(289)

Ruhuň bu döwürdäki tebigatyny «içeriniň aladalary» kesgitledi. Döwletsizlik, bölek-büçeklik hatda taryhy hakydanyň biraz kütelişmegine sebäp boldy. Gündogaryň özge ýurtlaryna düşen kowumdaşlar bilen aragatnaşyklar selçeňleşdi. Taryhy işjeňlik şol kowumlaryň eline geçdi.

(294)

Adama öz ömrüni rowan etmek üçin iki hili güýç-kuwwat berilýär. Ömrüniň birinji ýarymynda — jahyllyk döwründe ol ähli güýç-kuwwatyny dünýä bilen gatnaşyk etmäge — maşgala gurmaga, rozugärini, günemasyny üpjün etmek üçin tälim öwrenmäge, il-güne hyzmat etmäge sarp edýär. Şeýdip, ol şu durmuşda özüni ykrar edýär. Emma onuň paýhasy artyp, ömür hakyndaky pikirlere ulaşdygyça, adamyň diňe bir şu wagt hem giňişlik bile çäklendirilen dünýä üçin ýaradylmandygyna göz ýetirip başlaýar.

(306)

Ejemiň ýylgyryşlary hakydamda

... Men onuň onlarça, ýüzlerçe ýylgyryşyny hakydamda saklap ýörün, haýran galmaly ýeri, ony ýyllaram, ýellerem meniň hakydamdan süpürip aýryp bilenok. Men agyr hupbatlar başyma düşeninde, çykalga tapmadyk halatlarym ejem janyň mundan elli ýyl ozalky ýylgyryşyny ýatlaýaryn, şol pursat onuň mähriban ýylgyryşy kalbyma, dünýäme çaýylyp, dünýä ezizlenip gidýär, ýadawlygym edil el bilen aýrylan ýaly bolýar.

(338)