(76-njy sah.) 

(162-nji sah.) 

(163-nji sah.) 

(26-njy sah.) 

(28-nji sah.) 

(78-nji sah.) 

(161-nji sah.) 

«Gorkut atanyň»  gahrymanlarynyň çaýlara, sähralara gatnaşygy, Göroglynyň daglara bolan üýtgeşik sarpasy hem mähri ýadyňa düşýär. Türkmeniň milli aýratynlygynyň mähek daşy bolan tebigylyk, ýüz görmezlik, gönümellik hem şundan gelip çykýar.

(180-nji sah.) 

Türkmen ogly ýalňyzlyk basyp, gussa laýyna batanynda hem, mes bolup, kalby gursagyna sygmaýan çagy hem tebigata, daglara, deňze, derýa ýakasyna, çölüstana çykýar. Zawlarda, derelerde paý-pyýada aýlanyp, kötel gerişlere çyksaň, göwnüň çaga batböregi ýaly gökde gaýyp başlaýar, şol pursat ýalançy atlandyrylýan dünýäniň ähli derdi-azaryny unudyp, adam öz ruhy dünýäsine garylýar. Emma ýedi yklymy aýlanyň, siz türkmeniň dagyndan ýüz esse gözel, goýny jennet bilen barabar ümürsin tokaýly daglara duşarsyňyz, emma ol daglar ne siziň diliňize düşüner, ne siziň gursagyňyzdaky derdiňizi bölüşer. Siz şu ýurtdan başga ýerde kalbyňyzdaky derdi sokga sorýan çöllerem, deňizlerem, türkmençe aýdym aýdyp, türkmençe saz çalyp ýagýan çabgalaram tapmarsyňyz.

Bizi saçak ýaly daşyna jemläp duran diňe ene dilimiz, döwletimiz, ganymyz, ruhumyz, gylyk-häsiýetlerimiz, ýüz-keşpler meňzeşliklerimiz, däp-dessurlarymyz däl, tebigatymyz hem daşyna jem edip dur. Çünki türkmen diýmek — bitewilik diýmekdir. Bitewilik türkmen aňynda aňrybaş uly gymmatlyk hökmünde aňlanylýar.

Tebigat hem ruhyýet — türkmen bitewiligini hasyl edýän gymmatlyklardyr.

Biziň zamanymyz üçin millet bilen döwletiň arasynda, tebigat bilen adamyň arasynda bolşy ýaly sazlaşykly gatnaşyklar gerekdir. Döwletimizde tire-taýpa tapawutlar bolmaly däldir, milli bitewiligiň ähli esaslary barha köpelmelidir. Milletiň ýüzi — geljege sary, tire-taýpaparazlyk bolsa, türkmeniň geçmişidir.

Türkmen topragynyň mylaýym ýelleri türkmençe öwsüp, kalbyňyzdan mylaýym akyp geçýär.

Türkmeniň başyny asmana diräp duran gara daglary türkmençe söhbet edip, size arka bolup dur, ümmülmez giň çöllerem türkmençe gürläp, pasly baharlar siziň kalbyňyzda lälezar bolup açylýar.

Türkmeniň tereň derýalary türkmençe gürleşip, ykbalyňyzyň içi bilen akyp geçýär, möwçli deňzi türkmençe gürleşip, goýnunda ruhuňyza ruh goşýar.

Siziň ruhuňyz ata-baba ruhy bilen birleşip, siziň kalbyňyza buýsanç, hyruç, söýgi bolup dolýar.

(163-nji sah.) 

Ata-babalarymyz bu topragy keramat saýyp sežde kylyp, alnyna togap edipdirler. Bu toprakda mukaddeslige öwrülen ata-babalarymyzyň guburlary ýatyr.

Türkmeniň mele topragy onuň tamdyrdan çykan mele çöregi ýaly keramatlydyr, mähribandyr, mähremdir.

Bu toprak şeýle toprakdyr, munda yhlas bilen kesewini dikseň hem gögerýär.

Bu topraga atan her bir dänäň müň, iki müň, üç müň däne bolup gaýdyp gelýär.

Bu topragyň gursagyna atylan söz pähim-paýhas bolup gögerýär.

Bu topraga atylan ýaý oklary bu gün altyn başly bugdaý bolup ülpüldeýär.

Bu topraga ata-babalarymyzyň jesedi tohum kimin atylypdyr, ondan beýik Watana bolan çäksiz söýgümiz, buýsanjymyz, mukaddesligimiz hasyl bolupdyr.

Bu toprakda biziň yhlasymyz, söýgümiz, alyn derimiz — rysgal-bereket bolup türkmen saçagyna dolanýar.

Men ömrümi şu topragy söýmeden başladym, men şu topragyň goýnuna söýgi bolup hem dolanaryn.

Toprakdan beýik hiç hili mukaddeslik hem, keramat hem ýokdur!..

Türkmen — topragyňa bolan söýgüden başlanýar!..

Biz şu topragy söýüp, şu toprak üstünde birleşip türkmen atly millet bolandyrys.

(166-njy sah.) 

Türkmen topragynyň gudraty bar. Ata-babalarymyz dünýäniň gözel-gözel ýerlerini basyp alan-da bolsalar, gözellige ýa-da ymgyr köp lagly-göwhere, baýlyga göz gyzdyryp basyp alan ýerlerinde ýurt tutunaýmandyrlar. Ýogsam dünýäniň iň owadan, iň baý ýerinde mesgen-ýurt tutunjak diýselerem han özleri, soltan özleri bolupdyr. Ýöne biziň pederlerimiz nirä ýöriş etseler-de, olja-baýlyga eýe bolsalar-da, ahyry ýene ýakyp-ýandyryp barýan yssy ýurduna  dolanypdyrlar. Bu toprak üçin döş gerip göreşipdirler, gorapdyrlar. Bu toprakda ajy alyn derini saçyp, bol bereket öndüripdirler.

(177-nji sah.) 

Eý, gardaşym, türkmen hudaýly mawy asmanynyň astynda, pirli topragynyň üstünde elli asyrlap ata-babalarynyň ýaradan keramatlarynyň arasynda millet bolup kemala gelip, watany bilen bagryny badaşdyrandyr. Biz şu eziz Watandan gögerip çykyp, şu asman bilen bitewileşendiris.

(200-nji sah.) 

Bu topragyň her bir gatlagy adamzat ösüşiniň altyn sahypalaryndan ybaratdyr, hakykatdanam, bu toprak adamzadyň açylmadyk diwany...

Bu toprak dünýä ençeme ösen eýýamlary bagyş eden toprakdyr!

Bu topragyň aşagynda nebit, gaz hazynasy bilen birlikde ähli ýerasty baýlyklary ýatyr. Ýerasty baýlyklaryň köplügi boýunça dünýä döwletleriniň arasynda türkmenleriň iň baý döwletdigini, esasy dünýä gazynyň we nebitiniň ýüzden 30 böleginiň Türkmenistandadygyny bellemelidiris.

(246-njy sah.) 

Daýhanlarymyz bu topragyň her bir gysym gumunyň zerden-göwherden gymmat hazynadygyny, dünýädäki ilkinji ekerançylygyň şu toprakda başlanandygyny, bu topragyň ilkinji ak bugdaýyň Watanydygyny bilýärler! Bu toprakda bitýän ir-iýmişleriň, gök we bakjaçylyk, ekerançylyk önümleriniň tagamlylygy, datlylygy, hümmetliligi boýunça bäsleşip biljek ikinji bir döwlet ýokdur.

Eziz Türkmen, ynha, şu toprak, şu daglar, şu düzler, şu çöller, şu sähralar biziň ata-baba Watan diýip mukaddeslige göteren ýerlerimiz! Biz ata-babamyz diýip ata Watanymyza düşünýäris, ata Watanymyz diýip ata-babalarymyza düşünýäris. Gylyjyň, gürziniň öňünde başyny dik tutup ýaşan türkmen şu topragyň — ata-babalarynyň öňünde dyzyňy epip, şu topragy öpüp, sežde et sen!

(247-nji sah.) 

Türkmeniň öz ýaşaýşyny tebigat bilen sazlaşykda gurnamagy

Biziň zamanymyz üçin millet bilen döwletiň arasynda, tebigat bilen adamyň arasynda bolşy ýaly sazlaşykly gatnaşyklar gerekdir. Döwletimizde tire-taýpa tapawutlar bolmaly däldir, milli bitewiligiň ähli esaslary barha köpel­melidir.

(164-nji sah.) 

Türkmeniň tebigat, ýaşaýan tebigy giňişligi bilen arabaglanyşygynyň täsin aýratynlyklary bar. Türkmeniň ruhy hem maddy medeniýeti onuň ýaşaýan tebigat giňişliginden reňk alypdyr. Türkmen hemişe tebigatyň goýnunda, öz ruhy hem maddy medeniýetiniň jümmüşinde ýaşapdyr. Türkmen taryhynyň durnuklylygyny, türkmen ýaşaýşynyň taryhy gözelligini bir zatda görýärin: biziň milletimiz öz ýaşaýşyny tebigata garşylyk görkezmek, onuň garşysyna çykmak usulynda däl-de, tebigat bilen sazlaşyk esasynda gurnapdyr. Tebigat bilen garşydaş däl-de, hyzmatdaş bolup ýaşaýan milletiň taryhy ömri bolsa, edil tebigatyň özi ýaly uzak hem hasylly bolýar. «Oguznamalary»  alyp görüň, ýa bolmasa, «Gorkut atany»  ýa-da «Göroglyny»  okap görüň: tebigat bilen şeýle näzik, mährem gatnaşyklary görersiňiz. Bu ataly ogluň gatnaşyklaryny ýada salýar. Megerem, şonuň üçin türkmen milleti watanyna «ata Watan»  diýip ýüzlenýändir. Şeýle gatnaşyk türkmen ruhuna özge ýerde duş gelmeýän tebigylygy hem sagdynlygy, ruhubelentligi hem gözelligi çaýýar. Şu ýerde «Gorkut atanyň»  gahrymanlarynyň çaýlara, sähralara gatnaşygy, Göroglynyň daglara bolan üýtgeşik sarpasy hem mähri ýadyňa düşýär. Türkmeniň milli aýratynlygynyň mähek daşy bolan tebigylyk, ýüz görmezlik, gönümellik hem şundan gelip çykýar.

(180-nji sah.) 

Zandynda tebigylyk, tebigy arassalyk bar halkymyzyň tebigat bilen bir jan, bir ten bolup ýaşamagy, gadymy halka mahsus parasadyna parasat, päkligine päklik goşýar.

(198-nji sah.) 

Türkmen tebigaty — türkmen milletiniň gönezligidir.

Türkmen tebigaty — türkmen milletiniň gönezligidir.

Türkmen tebigaty — türkmeniň ruhy dünýäsine düşünmegiň iň ilkinji hem esasy açarydyr.

Türkmen tebigaty — türkmen milletiniň ruhy diliniň harplygydyr.

(180-nji sah.) 

Dört paslyň gözelligi

Möwç urup ýatan däli deňizleriň göwni bulut bolup göterilip, çabga bolup Zemine gaýdyp geler. Başy dumanly gara daglaryň söýgüsi çeşme bolup, çaý bolup Zemine owsun atyp Zemine geler. Dünýäniň bir künjünde çar pasly bahar parç bolsa, onuň başga bir ýerinde nazy-nygmatly tomusdyr, onuň bir ýerinde bereketli güýz rysgal saçagyny açandyr, onuň ýene bir ýerinde gunduz ýaly ak garly gyş, täze baharyň aladasy bilendir.

(200-nji sah.) 

Türkmen tebigaty ýaly giň bol!

Şu giň ülkede ýaşap, şu giň ülkeden hem giň bolmasak, aýypdyr, onda bize bu türkmen ýurdunyň giňligi haýypdyr.

(200-nji sah.) 

Uzboýuň gözelligi

Uzboý — Oguzyň hatar-hatar öý tutup oturan ýeri diýen manyny beripdir. Geçmişde Amyderýanyň köne hanasynyň boýuna türkmen halkynyň oba-şäherleri monjuk düzülen ýaly düzülip oturypdyr. Bag-bakjalaryň, ynsanlaryň jemlenen ýerleriniň daşyny tertibe salmak üçin suw, agaç, gül, ot biri-birinden aýra bolman sazlaşykly topragy bezäp otyrlar. Muňa türkmen bagy-bossany diýipdirler.

(380-nji sah) 

Näme üçin oguz Uzboýdan göterilipdir? Oguz derýasynyň suwy gurapdyr. Suwuň ýok ýerinde ýaşaýyş ýok. Suwsuzlyk sebäpli oguz ýurduny täzelemeli bolupdyr.

Jeýhun derýanyň öz ýoluny üýtgedip, Oguzboýuny terk edenine birnäçe asyr geçen-de bolsa, şindizem onda-munda kölçe-kölçe suw görünýär. Gyralary gamyş-gajarlyk, ýylgynlyk, toraňňylyk! Ol kölçelerdäki suwuň käbiri ýerden çykan suw, käbiri şindizem şoramadyk suw. Uzboýuň ýakasynda şindem türkmen çarwalarynyň obajyklary bar. Mal üçin müsür, haýwanat üçin jennet! Awlaglaryň mesgeni!

Türkmenistanda suw gyt. Ýogsam munda ýatan ahmyrly-armanly ata-babalarymyzyň hatyrasyna Uzboýy ýaňadan akdyrardyk, ýaňadan bu ýere ýaşaýşy getirerdik.

Garaş Uzboýum, garaş, nesip bolsa, sen täze görke gelersiň, bu mekanda Türkmen kölüni döredip başladyk. Ertir onuň aňyrsy-bärsi görünmeýän suwuny süýjediji enjamlaryň kömegi bilen süýjedip, bol suwy akdyrarys. Türkmen halky ata-baba ýoluny ýöredip, ýaňadan Uzboýuň boýunda ýaşaýşyň tuguny, Ýaşyl tuguny parladar!

(381-nji sah.) 

***

Tebigat hem ruhyýet — türkmen bitewiligini hasyl edýän gymmatlyklardyr.

(164-nji sah.) 

Tebigaty söýüň!

Size gujagyny gerip, şady-horram bolup oturan tebigaty, ýaşyl şowhun bolup hellewleşýän daragtlary söýüň!

(340-njy sah.) 

Adam tebigata garylyp, tebigat ýaly päk, owadan bolup biler.

Aňyrda Allatagala alysda däldir.

Uly ummanlar, däli deňizler tupan turup, şemal bolup, tolkunmasa, umman möwç urmasa, ummanlar görkünden aýrylar, üstesine-de suwy sadyr atar.

Ýeriň ýüzünde mylaýym ýeller seýran edip gezip ýörmese, kim ynsanyň ýüzüni sypalar, kim dünýäniň howasyny sypalar, täzelär!

Däli ummanlaryň möwçleri, zeminiň mylaýym ýelleri — olaryň ýylgyryşlarydyr.

(340-njy sah.)