(16-njy sah.) 

Öz ruhy dünýäsi hakynda alada edýän we özüniň beden hem-de akyl taýdan ösmegine üns berýän çyn türkmeniň gürsüldäp duran ýüreginiň, teşne ruhunyň, duýgur kalbynyň, şahyrana göwnüniň belent bolmagyny, isleg döredýän joşgunly hyjuwlarynyň öçmezligini üpjün edýän egsilmez ruhy çeşme — Ruhnama bolmalydyr.

(18-nji sah.) 

Meniň baş taglymatym — Ruhnamadyr. Dünýägaraýşyň ulgamy bolan Ruhnama meniň öňe süren ähli syýasy ýörelgelerimiň, ykdysady hem durmuşy, medeni häsiýetli maksatnamalarymyň taglymat esasydyr, onuň jemgyýetiň dürli ugurlarynda amal edilişiniň usulydyr.

(19-njy sah.) 

(21-nji sah.) 

Öz ruhy dünýäsi hakynda alada edýän we özüniň beden hem-de akyl taýdan ösmegine üns berýän çyn türkmeniň gürsüldäp duran ýüreginiň, teşne ruhunyň, duýgur kalbynyň, şahyrana göwnüniň belent bolmagyny, isleg döredýän joşgunly hyjuwlarynyň öçmezligini üpjün edýän Ruhnama bolmalydyr.

(22-nji sah.) 

Ruhnama — bitewilik kitabydyr. Çünki ol türkmen milletini wagt-taryhy taýdan bitewileşdirjek bir düýpli esasdyr. Şu wagta çenli türkmeniň döredijilik taryhynda köpsanly aýry-aýry Sözler, hususy Sözler, anyk Sözler boldy, emma Bitewi bir Söz bolmady. Ruhnama hut şu ýetmeziň öwezini dolmalydyr. Ruhnama milletiň eline bitewi bir taryhy ugry, bitewi bir durmuş ýörelgesini, bitewi bir ruhy joşguny bermelidir. Meniň baş pelsepäm — Bitewilik pelsepesidir.

(22-nji sah.) 

Ruhnama türkmen halkynyň ýüzüniň hem kalbynyň tuwagy! Ol türkmen halkynyň baş kitaby, baş ýörelge kitaby. Ol türkmen halkynyň köp müňýyllyk taryhynda eden işleriniň, akyl-paýhasynyň, edim-gylymlarynyň, däp-dessurlarynyň, niýet-pälleriniň, etsem-goýsamlarynyň jemi! Ol biziň taryhdan edinen ýagşy sapaklarymyzyň üstüni dolduryp, geljekki nesillere goýjak mirasymyz! Ruhnama kitabynyň bir baby ylmyň gözi ýetmeýän garaňky geçmişimiz bolsa, beýleki baby biziň geljegimizdir! Ruhnamanyň bir baby Asman, beýleki bir baby Zemindir!

(24-nji sah.) 

Watandaşlarym, şu günki, ertirki türkmen halky özüni tanamaly! Öz beýikliginem, pesliginem, öz üstünliginem, ejizliginem, öz danalygynam, nadanlygynam bilmeli! Derdiň nämedigini bilen lukman, dessine derdiň eminem tapyp bilýär! Özüne akyl ýetirip bilen halk, öz kemçiliklerindenem şonça tiz saplanyp bilýär! Ruhnama türkmeniň özi hakyndaky Kitabydyr!

Ruhnama diňe türkmen üçin däldir! Ruhnama biziň aramyzda ýaşap, şatlygymyza şatlanyp, buýsanjymyza buýsanyp, biziň bilen şu toprakda Altyn asyrymyzy döredip ýören beýleki halklaryň — doganlarymyzyň hem öz kitabydyr!

Ruhnama dünýäniň ýakyn-u-alys, goňş-u-garyndaş halklarymyzyň hem kitabydyr! Adamy tananyňdan soň dost bolunýar! Ruhnamany okan her bir özge halkyň wekili bizi basym tanar, basym dostlaşar, biziň dünýä özümizi aldyrmaga barýan ýolumyzda alysymyz ýakyn bolar, tanşymyz dost bolar!

(25-nji sah.) 

Meniň Ruhnamany ýazmakdan ötri ýalňyz maksadym, taryhyň başynda ykbaly göterilip, dünýä ýaň salyp, soňky ýedi-sekiz asyrda bolsa kiçelip galan halkymyzyň san taýdan az hem bolsa kiçi halk däldigini, ýurdy uly hem bolmasa, uly halkdygyny, beýikleriň arasynda orny bolmasa-da, ummasyz beýik halkdygyny, onuň aňynda, ruhunda, ganynda, tutuş süňňünde ata-baba beýikliginiň ýatandygyny subut etjek bolýaryn. Türkmen halkynyň Beýik Britaniýa ýaly, beýik hindi halky ýaly, beýik hytaý halky ýaly dünýäniň taryhynda ajaýyp yzlary galdyryp, dünýäniň ylmyna, edebiýatyna, medeniýetine, umuman, dünýä ösüşlerine ummasyz goşantlary goşan halkdygyny äşgär etjek bolýaryn.

(60-njy sah.) 

Ruhnamany milletim öz geçmişini bilsin, beýikligine göz ýetirsin diýip ýazdym. Emma gep diňe bir geçmiş hakynda däldir. Kitap geçmişde ýüze çykan türkmene mahsus ruhy aýratynlyklar hakyndadyr. Şu tarapdan Ruhnamanyň öňki ýazylan milli taryhy namalardan tapawutlaryna ünsi çekesim gelýär. Men häzir türkmen akylyna gaty gadymy döwürlerden bäri mahsus bolan oguznama ýazmak däbini göz öňünde tutýaryn.

(62-nji sah.) 

Ruhnamanyň döwründe bolsa göwnüň çeşmesi pelsepedir. Ruhnamada hem aslymyzyň beýikligine guwanalyň, buýsanalyň diýip ýazýaryn. Emma bu maksada diňe wakalary hem maglumatlary bermek bilen däl-de, olaryň ruhy manysyny, pelsepesini bermek bilen ýetilýär. Munuň özi diňe bir taryhy geçmişi däl-de, eýsem, taryhy hakydany dikeldýär.

(63-nji sah.) 

Ruhnamanyň düýp aýratynlygy — men geçmişi diňe geljegiň nazaryndan beýan edýärin. Meniň üçin geçmiş geljegiň ýüze çykma mümkinçiligidir. Men geçmişden geljegi agtardym.

Men Ruhnama arkaly geçmişi, şu güni hem geljegi bir sapaga düzdüm.

(65-nji sah.) 

(69-njy sah.) 

Indi meniň Ruhnamany ýazmagymyň içki, şahsy sebäpleri we itergileri hakynda aýdasym gelýär. Döwlet baştutanynyň pelsepe ýazyp oturmagyna nähili düşünmeli? Muny döwrüň aýratynlygy we meniň öz gerdenime düşýän ýüke garaýşym bilen düşündirmelidir. Elbetde, hil taýdan başgarak döwür bolanlygynda men hem, belki, diňe döwlet, syýasat işleri bilen meşgullanyp oňardym. Emma biziň döwrümiz — müňýyllyklaryň çalyşýan döwrüdir. Häzir biziň milletimize ýöne bir bäş ýa on ýyllyk döwlet maksatnamasy asla ýeterlik däldir. Häzirki pursatda diňe bir döwlet gurujylyk däl, eýsem milleti döredijilik işi talap edilýär. Çünki millete has uzaga  gidýän ruhy ýörelgeler we gözükmeler zerurdyr. Döwür näçe çylşyrymly bolsa, şonça-da has uzaga seretmeli we has uzakdan görmeli bolýar. Şeýle görüş bolsa diňe düýpli ruhy iş arkaly, diňe taryhy-ruhy pelsepe arkaly mümkindir.

Beýik taryhy öwrülişik bilen alamatlanýan döwür adaty döwlet baştutanynyň gerdenine düşýän ýükden has uly zatlary gerdene goýýar. Jemgyýetiň ähli esaslary bir taglymatyň üsti bilen gurnalmalydyr. Çünki millete anyk, bitewi hem gutarnykly ýaşaýyş ölçegi gerek. Ruhnama şeýle ölçegleriň baş nusgalaryny berer.

(69-njy sah.) 

Men Ruhnamany türkmen milletiniň ýetmeli menziline şamçyrag bolsun diýen ýagşy niýet bilen döretdim.

(149-njy sah.)