Türkmen milli sazy — milletiň kalbynyň owazy. Türkmen sazynyň arassalygynyň, özboluşlylygynyň hem hiç bir özge halkyňka meňzemeýänligini dünýä ykrar edýär. Türkmen sazy çuňňur pelsepä ýugrulanlygy bilen tapawutlanýar. Şol häsiýet onuň many goýazylygyna eýe bolmagyna getiripdir. Umuman, söz sungaty — edebiýat bilen bilelikde saz sungaty türkmeniň esasy milli genisiniň ýüze çykýan ugrudyr. Türkmen dutarynyň owazy bu milletiň döredijilik paýhasynyň gaty aňyrdanlygynyň gözli şaýadydyr.

(176-njy sah.) 

Toýlaryň, baýramlaryň bezegi sazlar barada. Ata-babalarymyz «Aýdym we dabara ynsany terbiýeleýän iki hususdyr. Şolardan dabara ten älemine, saz bolsa ruh älemine degişlidir. Saz bilen dabara birleşen wagty ynsanyň teni we ruhy älemi terbiýelenýär» diýip kesgitläpdirler. Men: «Döwletleriň, milletleriň häsiýetlerine düşünmek üçin olaryň sazyna serediň, maşgalanyň bagtyýarlygyny bilmek üçin şol öýde aýdym-sazyň owazynyň ýaňlanyşyna serediň!»  diýmek isleýärin. Biziň ata-babalarymyz söweşe çykanda saz toparlaryny, tugy we baýdaklary esgerleriň ruhuny galdyrmak üçin ýörüşe ýany bilen alypdyrlar. Deprekleriň gök gürrüldisini ýadyňa salýan gümmürdisi, surnaýlaryň ýürekleri endiredýän düňňürdisi, gyjagyň mukaddes mukamy... taryhda türkmen jemgyýetiniň güýç, ylham we gaýrat çeşmesi eken. Her saz toparynda ýediden on ikä çenli saz gurallary ulanylypdyr. Indi, Garaşsyz döwletde, ata-babalaryň ruhuna eýerip, türkmen sazlarynyň baýlygynyň dowamyny köp dürli saz gurallarynyň üsti bilen, milli öwüşginli, mährem owazly, jana lezzetli edip öz-özümize subut etmelidiris, aç-açan subut etmelidiris!