|
ÜFLIS - elinden iº
gelmeýän, sal-sal eºikli, ebtini agdyryp ýören.
-«Öýüò hapa bolsa, özüò üflis, hapa-hasy bolarsyò» diýýärdi
./12/
ÜMEZ - howada, käte gözüò öòünde
emele gelýän gubar, ýukajyk duman, kümüºsöw reòkli açyk ümür.
- Gözleriòe ýukajyk ajy ýaº aýlanýar. Göroglynyò duran
daglaryna ümez ýaly bolup duman çökýär...
/97/.
ÜMI ALYªMAK -
biri-birine gowy düºüniºmek, ümüni, yºaratyny, hereketini oòlamak,
edýän hereketleri iºleri, pikiri bilen ylalaºmak.
- Adam diòe ýüregine ýakyn, ümi alyºýan kiºisi bilen dost bolýandyr
/356/.
ÜMÜRSIN TOKAÝ - sümme
tokaý, ümre basyrylyp oturan gür tokaýlyk, jeòòellik.
- Emma ýedi yklymy aýlanyò, siz türkmeniò dagyndan ýüz esse gözel,
goýny jennet bilen barabar ümürsin tokaýly daglara duºarsyòyz,
emma ol daglar ne siziò diliòize düºüner, ne siziò gursagyòyzdaky
derdiòizi bölüºer /163/.
ÜNDEW - öwüt,
nesihat, wesýet sözleri bilen bir manyda ulanylýan söz.
- Serkerdeler ýigitlerine: «Eger duºmany ýeòeýin diýseòiz, eger
diri galaýyn diýseòiz, söweºe girmezden burun ölümiòizi boýun
almalydyr!» diýip, ündew eder ekenler /170/.
ÜNJI - alada, gaýgy,
iòkis sözleri bilen manydaº söz.
- Gömüp goýlan puldan saòa-da, ile-de haýyr ýokdur, ol diòe
seniò gorkyòy, howsalaòy, ünjiòi, ºübhäòi artdyrar /362/.
ÜZÒE - arasy üzük,
baglanyºyksyz, aýry, aýratyn.
-... sebäbi geçmiº hiç kime sen geljekden üzòe bolsaòam bolar
diýip dil haty bermeýär /278/.
ÜZÒELIK - arasy üzülen,
biri beýlekisinden aýrylan, biri-birinden arasy açylanlyk.
- Ine, biz türkmen taryhynda dürli nesilleriò hem döwürleriò üzòeligini
görýäris /63/.
|
