|
OGLANJYGYÒ KÖÝNEK-BALAGYNDAN ÇYKYªY
ÝALY - ýaºy ulaldygyça öòki egin-eºigi özüne laýyk
bolmazlyk, köýnek-balagy kiçi bolmak.
-Gorkut ata zamanynda diri baýlygy ýeriò üstüne, öli baýlygy ýeriò
astyna sygmaýan, güýjüne baýrynyp, ýurduna buýsanyp ýören türkmenleriò
kämil aòy oglanjygyò köýnek-balagyndan çykyºy ýaly, türkmenleriò
kämil ruhy otparazlygyò hem, taòryparazlygyò hem çygryndan çykypdyr
/108/.
OKÇY - 1. Ok, peýkam
ýasap satýan adam.
2. Ýaýdan peýkam atmaga ökdelän, atyjy, mergen.
-... onuò çagalary bilen bilelikde edep-terbiýe alypdyr, güýçli nöker
hem okçy hökmünde ýetiºdirilipdir /234/.
OLJA - alamançylyk,
galtamançylyk, uruº-söweº edip alynýan baýlyk, emläk, gymmat
bahaly zatlar, zorluk bilen alynýan zatlaryò barysy.
- Ýöne biziò pederlerimiz nirä ýöriº etseler-de, olja-baýlyga eýe
bolsalar-da, ahyry ýene ýakyp-ýandyryp barýan yssy ýurduna
dolanypdyrlar/178/.
OMAÇA - but ýa-da
gol süòkleriniò bir bölegi.
Süýegi-aºykly we omaça /81/.
ONBAªY - goºunda on
adamlyk toparyò ýolbaºçysy.
- Her kim öz öýüni düzedip bilse, onbaºy bolmaga ýarar /87/.
ONUÒ ÜSTÜNE ÝÜKLEMEK
- jogapkärçiligi oòa tabºyrmak, wezipe edip bermek, daºyndan ýene
bir iº buýurmak.
-... biz beýleki iºler bilen deòeºdirende bu iºe artykmaçlyk
berip, oòa täzeden köºkde maliýe edarasynyò baºlygynyò
orunbasary bolmagy... onuò üstüne ýükledik /396/.
OÒALGA - oòòut,
azyk-iýmit, ýaºaýyº, egin-eºik we beýleki durmuº ºertleriniò
ýeterli ýagdaýy, gün-güzeran, oòºuk üçin zerur seriºdelilik.
- Bu hakyò möçberi döwletiò bellän iò pes oòalga derejesinden aºak
bolmaly däldir /263/.
OÒAÝSYZ - iºiò,
ynsan gatnaºygynyò abyny-tabyny bilmeýän, ukybyny, baºarnygyny ýerlikli
ulanyp bilmeýän, baºarnyksyz.
- Birinjisi: oòaýsyz ýolbaºçy /273/.
OÒ BOLMAK - ugruna
bolmak, ºowuna düºmek, haýyrly bolmak.
- Ine, ºonda, diòe ºonda ruhuòyz belent bolar, iºiòiz oò bolar!
/304/.
OÒLY - geregiçe,
degerli, ýeterlikli; kemally, makullarlykly, ýerlikli.
- Emma ol oguz-türkmen galkynyºlary hakda dünýä taryhynda oòly
gürrüò edilmedi /209/.
OPURMAK - ýykmak, ýumurmak,
zada ýarar ýaly etmezlik, sandan çykarmak.
... henize çenli ºeýle aradaºlyk zerarly, tutuº durnuklylyk we
howpsuzlyk ulgamyny opurjak bolýan howp ºeýle aýdyò duýulmandy
/279/.
ORDA - goºun, ýygyn,
sülsat, leºger ýaly sözler bilen manydaº söz.
-«Wah, lagnat siòmiº Çingiz hanyò wagºy ordasy bolmadyk bolsa,
taryhyò bu apaty pajarlap oturan ýüz müòlerçe ilatly Köneürgenjiò,
Maru-ºahu - jahanyò, ªährislamyò, Abywerdiò, Amulyò, Zemmin,
Dehistanyò, ºäher-kentlerini boýnuna göwher monjuk ýaly düzüp
oturan Oguzboýunyò /Uzboýuò/
üstünden sowa geçen bolsa, müòlerçe kitaply kitaphanalar - «Ylym
öýleri» ýakylyp-ýandyrylmadyk bolsa, häzir Türkmenistan dünýäniò
ykdysady, syýasy, medeni, ylmy mertebesini göterip barýan kuwwatly döwlet
bolardy /150-151/
OWALYNDA - aslynda,
ilki baºda, baºlangyçda, ilki bilen.
- Aslyò Oguz handan gaýdýar. Ýigrimi dört taýpa, kyrk tire
owalynda türkmen milletiniò düýbüni tutandyr /151/.
OWARRAMÇYLYK - näme
bolsa, ºol bolsun diýmeklik, bolýa-da diýip kanagatlanmak, bir zady
goýbolsun etmek, jähennem-le diýmek.
-ªonuò üçin hem biagyrylyk, ömür babatdaky biperwaýlyk, haýal-ýagallyk,
ýaýdanjaòlyk, ýaltalyk, owarramçylyk Altyn asyryò türkmen ºahsyýetine
laýyk sypatlar däldir /206/.
OWKAT - nahar-ºam, iýer-içer
ýaly zatlar.
- ªeýdip ol ýedi ýyl iti bilen bir öýde ýatyp-turup, iti bilen
owkat edinipdir /317/.
OWSUNDYRMAK - heder, gorky etdirmek
üçin üstüne sürünmek, haýbat atmak, owsun atmak; gobsundyrmak.
- Birden, hol goja daglaryò degresinden kalbyòy heýjana salyp,
daglary owsundyryp, Görogly begiò owazy gelýär /96/.
OZDURMAK - birinden
ökde gelmek, öòe geçmek, baºarnykly bolmak, deòinden geçmek, rüstem
bolmak.
- Haçan-da ogly atasyndan ozduryp, iº-zähmet, at-abraý, rysk-döwlet
babatda atasynyò ýeten derejesinden ençe menzil öòe geçse, ene-ata
bagtyýar bolar! /327/.
|
