Milletiňe akyl ýetirmek är işi, akyldar işi!

(96)

Millet bolup ýaşamak uly bagtdyr

Millet bolup ýaşamak uly bagtdyr. Bitewi millet bolmagyň esasy şerti özbaşdak döwletli bolmakdyr. Türkmen soňky ýedi-sekiz ýüz ýyllykda bitewi millete öwrülmegiň ahy-zaryny çekdi. Özbaşdak döwletli bolmagymyz türkmeniň asyrlarboýy eden arzuwyna ýetmäge mümkinçilik döretdi.

«Türkmen oguz begleri, budur eşidiň, bizi Taňry basmasa, asla ýer dilinmese, türkmen iliniň törüni hiç kim bozup bilmez»

1889-njy ýylda Günbatar Sibirde Orhon derýasynyň akymynda, ýüzünde taryhy ýazgyly daşlar tapylýar. Bu daşlarda ýazylan elipbiýiň gadymy türkmen elipbiýidigini we daşlardaky ýazgylaryň, hatlaryň türkmençedigini 1893-nji ýylda alymlar anyklaýarlar. Şeýdip, 38 sany harpdan ybarat bolan gadymy türkmen elipbiýiniň üsti açylýar. Ýazuw ýadygärliklerinde şeýle sözlem bar: «Türkmen oguz begleri, budur eşidiň, bizi Taňry basmasa, asla ýer dilinmese, türkmen iliniň törüni hiç kim bozup bilmez». Bu ýerde türkmenleriň ýok bolup gitmezliginden söz açylýar, olaryň özbaşdak millet bolmagyna isleg bildirilýär. Halkyň arasynda henize çenli ulanylýan «Daşa ýazylan ýaly»  diýen dana sözlem şudur.

(147-148)

Pederlerimiziň ruhy milletimiz barada:

(148-nji sah.)

“Milletini söýüp zelele galan ýokdur”

Men mahal-mahal öz milletime çakdanaşa buýsanyp, türkmen diýen sözüň şuglasyna gözümi gamaşdyryp, türkmen diýen sözüň jadysyna erkimi berip ýören bolaýmaýyn diýip oýlanýaryn. Emma heniz adam ogluna söýgüden zeper ýeten däldir, milletini söýüp zelele galan ýokdur, milletini söýmedikden gork, her kim milletini söýse — milletler-de biri-birini söýer. Öz milletini söýüp bilmedik özgäniň milletini söýüp bilmez diýip, söýgümi delillendirýärin. Türkmen — bu söz meniň gursagymda ýüregimiň çoguna ýylanyp, bäbejik ýaly kalbymyň mährine dolanyp ýatyr.

Bu sözde bäş müň ýyldan atyny ýüzin salyp geçen halkyň merdana buýsanjy, tebigy sarçlygy, ýüreginiň mähri ýatyr.

Bu söz keramatly saçak bolup, tükeniksiz taryhda halkymyzy daşyna üýşürip, dost etdi, jebisleşdirdi, bitewileşdirdi.

Dünýäde şindi millet bolup bilmediklere ýüregiň awaýar

Her hili agyr pursatlarda hem dana halkymyz «Dinden çyksaň çyk, ilden çykma»  diýip, milletiň girelgesiniň aňyrsyny petikläpdir. Dünýäde şindi millet bolup bilmediklere ýüregiň awaýar, milletiň çygryndan çykyp, millet diýlen zada taryhyň zyýanly galyndysy hökmünde garaýanlara bolsa ýüregiň iki esse awaýar.

Milletimiz — biziň buýsanjymyz!

Milletimiz — biziň buýsanjymyz! Şu keramatly sözüň mertebesini götermek üçin ýaşaýarys, ölsek hem türkmen şekilli ölmegi arzuw edýäris.

Ýat-ýakyn ýurtda apgyrdyňy basyp, agzyňy açyp ýörseň: «Bendäniň bolşy şeýledir»  diýmezler, «Aý, ol millet şeýle»  diýerler.

Ýat-ýakyn ýurtda döşüňi gapak ýaly edip, mertebäňe mynasyp bolup gezseň: «Hä, ol türkmendir! Olar taryhy sorap gelen halk ahyry»  diýerler.

Türkmen biziň milletimiziň ady

Türkmen biziň milletimiziň ady. Ata-babalarymyz bu sözi tug kimin göterip ýowuz duşmana garşy söweşe çykandyr. Gursagy naýzaly asmana garap, jan beren pursaty bu söz, bu söýgi oňa hemra bolandyr.

Halkyňa bolan söýgüniň aňyrsynda parz, borç, jogapkärçilik, galkynyş ýatyr.

«Dinden çyksaň çyk, ilden çykma»

Her hili agyr pursatlarda hem dana halkymyz «Dinden çyksaň çyk, ilden çykma»  diýip, milletiň girelgesiniň aňyrsyny petikläpdir. Dünýäde şindi millet bolup bilmediklere ýüregiň awaýar, milletiň çygryndan çykyp, millet diýlen zada taryhyň zyýanly galyndysy hökmünde garaýanlara bolsa ýüregiň iki esse awaýar.

Milletimiz — biziň buýsanjymyz!

Milletimiz — biziň buýsanjymyz! Şu keramatly sözüň mertebesini götermek üçin ýaşaýarys, ölsek hem türkmen şekilli ölmegi arzuw edýäris.

Ýat-ýakyn ýurtda apgyrdyňy basyp, agzyňy açyp ýörseň: «Bendäniň bolşy şeýledir»  diýmezler, «Aý, ol millet şeýle»  diýerler.

Bitewi türkmen milleti täzeden döredi

Bitewi türkmen milleti täzeden döredi, diňe milletiň bähbidi, diňe milletiň agzybirligi, diňe milletiň bitewiligi, bölünmezligi Garaşsyz, baky Bitarap döwletiň mynasyp eýesi bolup biler.

Türkmenler taryhy sorap gelen halk

Ýat-ýakyn ýurtda döşüňi gapak ýaly edip, mertebäňe mynasyp bolup gezseň: «Hä, ol türkmendir! Olar taryhy sorap gelen halk ahyry»  diýerler.

Ähli söýgim seniňki bolsun!

Saňa ýokjak gara özümde dursun, aklygym, päkligim seňki, türkmen!

Ähli söýgim seniňki bolsun, jebri-jepasy meňki, türkmen!

Türkmen halky bir dogandyr

Tire-taýpa bölünişigi wagtlaýyn, milli bitewilige çenli geçilýän ýoldur. Indi ol kämil Millete şikes ýetirer. Tire-taýpa meselesini indi goýalyň! Tire-taýpa gürrüňi geçmişde galsyn, her bir türkmen tire-taýpa gürrüňiniň bolmazlygy üçin çalyşsyn. Türkmen halky bir dogandyr.

Eziz adamlar, diňe türkmen milleti öz ykbalyny bagtly edip biler.

Dünýäde 22 milliondan gowrak türkmen ýaşaýar

Bu gün dünýäde 22 milliondan gowrak türkmen ýaşaýar, biziň Garaşsyz, baky Bitarap diýarymyzda bolsa 5.500.000 türkmen ýaşaýar. Şu ýerde bir zady — bizde kyrkdan gowrak milletiň wekiliniň bardygyny, olaryň türkmenler bilen bir jan, bir ten bolup, agzybirlikde, bagtyýarlykda, ruhubelentlikde, jebislikde ýaşaýandyklaryny, el-ele berip önümçiligiň dürli ugurlarynda zähmet çekýändiklerini aýratyn belläp geçmek isleýärin. Ilatymyzyň ýüzden iki bölegi özbekler, ýüzden bir bölegi ruslardyr. Umuman, ilatyň ýüzden bäş bölegini başga milletiň wekilleri tutýar.

Türkmen başga milletiň wekillerine öz dogany, dosty hökmünde seredýär

Türkmen başga milletiň wekillerine öz dogany, dosty hökmünde seredýär. Türkmende milletçilik duýgusy ýok. Türkmen başga milletiň diline, dinine, däp-dessuryna aýratyn sarpa goýýar. Türkmen döwletiniň kanunlarynyň öňünde Türkmenistanda ýaşaýan ähli raýatlaryň borçlary, hukuklary deňdir.

Saçak — türkmeniň kasamy

Türkmen milleti saçagyny keramat bilip, ony mukaddeslik derejesine göteripdir. Saçak — türkmeniň agzybirliginiň nyşany, ol daşynda türkmenleri jem eýleýär. Saçak — türkmeniň kasamy. Türkmenden hanyň kim diýip soralanynda, ol «Desterhan!»  diýip jogap beripdir.

Türkmen ýakyny bilen saçakly gatnaşýar

Türkmen dogan-garyndaşy, ýakyny bilen saçakly gatnaşýar. Ol gudaçylyga gideninde çörekden doly saçagy alyp gidýär, eger gyzly öý onuň ogluna gyzyny berip, garyndaşlyk açjak bolsa, gudanyň getiren çöregini alyp galyp, şonuň bilen sandaş çöregi hem salyp goýberýär.

Türkmen alys-ýakyn ýola ugranynda, ýanyna bir bölek çörek alyp gider, ol çörek oňa ýolda ýoldaş bolar, ol çörek ony mukaddes ojagyna, saçagyna getirer diýen yrym bar.(153)

Türkmen – milli aýratynlygyny saklan halk

Türkmen milleti uzak ýyllaryň dowamynda milli aýratynlygyny saklamak bilen, özüne ägirt uly ruhy güýç toplamagy başardy. Şu taryhy binýadyň we geçmişiň tejribelerine esaslanyp, geçiş döwründe ülkämizde abadançylygy we durnuklylygy saklamagyň hötdesinden geldik.

Biz öz akylymyz, baý ruhy gymmatlyklarymyz bilen dünýä özümizi tanadarys

Taryhda biziň ata-babalarymyz gylyç bilen dünýä özlerini tanadan bolsa, bu gün biz öz akylymyz, baý ruhy gymmatlyklarymyz bilen dünýä özümizi tanadarys. Geçmişde Türkmenistan özüniň deňi-taýy bolmadyk ajaýyp ahalteke atlary, dünýä sungatynyň ajaýyp nusgalaryna öwrülen halylary we ummasyz tebigy baýlyklary bilen tanalypdyr. Bu gün bolsa türkmen milleti özüniň parahatçylyk syýasatynyň bütin dünýäde ykrar edilmegi ugrunda göreşýär. Beýik danamyz Magtymguly Pyragy: «Öňüň gara, ardyň gözle, hoş sözüň diý, gahryň gizle, sözläbilseň ýagşy sözle, halk ýamanyň bizarydyr»  diýip, takyk belläpdir. Men ertirki bagtyýar günümizi görýärin. Şu günki, ertirki bagtyýar ýaşaýşymyza hiç bir zadyň zeper ýetirip bilmejekdigine, baky Bitaraplygymyza çäksiz buýsanýaryn.

Millet diňe milli döwletiň barlygynda emele gelýär

Millet diňe milli döwletiň barlygynda emele gelýär. Şonuň üçin millet halkyýetden tapawutlanýar. Halkyýet özüniň degerli döwlet - syýasy amalyny we şekilini edinip bilmedik, şol sebäpdenem, taryhy gelejegi näbelli umumylykdyr. Beýle diýildigi onuň geljegi näbelli — ýitip gitmegem, ýitip gitmezligem mümkin diýildigidir. Ýitip gitmezligiň ýeke-täk ýoly bar, ol hem millete öwrülip bilmek. Millete öwrülmek diýmek bolsa, özbaşyňa döwletli bolmak diýmegi aňladýar.

Türkmen düýn ýa şu gün emele gelen millet däl

Taryhy geçmişe ýüzlenenimizde, türkmeniň millet hökmünde dörän wagtynyň düýn ýa şu gün däldigine göz ýetirýäris.

Türkmen milletiniň daşgynly we gaýtgynly ösüş ýoly

Ýöne, bu milletiň taryhy ykballary şeýle bir çylşyrymly bolupdyr, onuň ýaşaýşynda diňe bir ilerlemeler, öňe gitmeler däl-de, eýsem yza gaýtmalar, gaýtgynlar hem köp bolupdyr. Marksizm taryhy gaýtgynsyz, diňe ýokary galyp barýan birtaraplaýyn döwür hökmünde göz öňüne getirýär: taýpa döreýär, taýpadan halk, halkyýetden millet we ş.m.-ler. Emma taryh bütinleý ters hadysalaram — ösüş bilen gaýtgynyň gezekleşip gidýän pursatlarynam biziň gözümize dikýär. Türkmeniň ýaşaýşy-da, onuň milli, millilik taryhy-da şeýle iki taraplaýynlykdan emele gelýän çylşyrymlylyga örän baýdyr. Türkmeniň bir gezek millet hökmünde döränsoňam, soňraky taryhda milletiň birhili dürli sebäplere görä, ýene-de taýpa, tire görnüşlerine geçip giden pursatlary, aýry-aýry taýpalaryň özbaşdak ýaşaýyş görnüşlerine geçen wagtlary, gaýtadan ýene millete öwrülmek mümkinçiliginiň güýçlenip, ýokarky hetdine ýeten mahallary bar.

Täze türkmen milleti

Bize öz zamanamyz babatda täze türkmen milleti diýen düşünjäni girizmegimiz zerurlykdyr hem maksadalaýyklykdyr.

Biz özümiziň milli döwletli bolandygymyza, täze türkmen milletidigimize çäksiz buýsanmaga haklydyrys.

Millet näme?

Millet — adamlaryň belli-belli ruhy esaslarda bir topluma öwrülmegidir. Diňe şol ruhy binýatlaryna laýyklykda milletiň maddy, daşky bitewiligi kemala gelýär.

Türkmen megerem dünýäde ilkinji milletleriň biridir

Biziň milletimiziň gözbaşynda Oguz hanyň durandygyny öwran-öwran gaýtalamagymyň esasy sebäbi, baryp mundan bäş müň ýyl owal Oguz hanyň türkmenleri milli-syýasy bitewilige öwürmegiň hötdesinden gelenligidir. Onuň akyl-paýhasy we gujur-gaýraty bilen dünýäde, megerem, iň ilkinji milletleriň biri bolan türkmeniň binýady tutuldy.

Millet nämeden başlanýar?

Millet ruhdan we onuň maddylaşmasy bolan medeniýetden başlanýar, islendik daşky toplumy — halky içki topluma — millete öwürmek üçin ony, ilki bilen, ruhy taýdan bitewileşdirmelidir.

Milletbaşymyz – Oguz han

Men türkmen milleti Oguz han Türkmenden başlanýar diýýärin.

Milletiň ýüzi — geljege sary

Biziň zamanymyz üçin millet bilen döwletiň arasynda, tebigat bilen adamyň arasynda bolşy ýaly sazlaşykly gatnaşyklar gerekdir. Döwletimizde tire-taýpa tapawutlar bolmaly däldir, milli bitewiligiň ähli esaslary barha köpel­melidir. Milletiň ýüzi — geljege sary, tire-taýpaparazlyk bolsa, türkmeniň geçmişidir.

Milletimiziň göwresi, ýüregi, akyly

Adamyň esasy synasy — göwresi, ýüregi hem akylydyr. Milletiňem öz göwresi, ýüregi hem akyly bolýar. Göwresi — maddy medeniýeti; ýüregi — dili, sazy; onuň akyly bolsa — milletiň pelsepesidir hem aňyýetidir.

Agzybirlik — milletimiziň baş ýörelgesi

Agzybirlik — ebedi türkmen milletiniň baş ýörelgesidir!

Türkmen — aňryň edermen halk!

Türkmen — seniň aňryň edermen halkdyr, edermenlik, batyrlyk — ata-babalarymyzyň tugy bolupdyr.

Türkmen milleti halaly halaýar

Türkmen milleti halaly halaýar. Şonuň üçinem, ol haram iýmez, çaga-çugasyna-da haram iýdirmez, ol munuň bu gün çykmasa ertir, ertir çykmasa ýedi puşduňa çenli hökman çykjagyny bilipdir.

Türkmene milletiniň kimdigini tanatmaly

Türkmene milletiniň nämedigini we milletiniň kimdigini tanatmalydyr. Türkmen milletiniň geçen şöhratly ýoly, ol ýoluň her bir sahypasy belli bir nukdaýnazardan adamlaryň aňyna ýetirilmelidir. Sowet agalygynyň döwründe ruhy dünýäsi boş galan türkmen — ata-babalaryndan arasy üzülip, öz aslyny unudan türkmen indi öz şahsyýetiniň mazmunyny milli gymmatlyklar bilen doldurmalydyr.

Türkmen türkmene dostdur, dogandyr

Türkmen türkmene dostdur, dogandyr. Bu düşünje türkmeniň iň mukaddes duýgularynyň biri bolmalydyr. Türkmen altyn şahsyýetiniň aňynda umumymilli duýgular we umumymilli gymmatlyklar esasy, birinji orunda bolmalydyr, taýpa-tire degişliligi bolsa Altyn asyrda aramyzdan ýok edilmelidir. Munuň üçin taýpa-tire tapawutlaryny döreden taryhy wagtyň çäginden çykmagy başarmak gerek. Taryhy wagt boýunça yza gitsek, häzirki tireleriň, taýpalaryň bolmadyk eýýamlaryna-da aralaşyp bileris. Emma türkmen milleti weli, şol wagtlar hem bardy. Türkmen milleti Oguz handan gaýdýandygy, baryp orta asyrlarda-da ykrar edilişi ýaly, bäş müň ýyl mundan ozal başlanypdy.

Millet — bakydyr

Millet — bakydyr, tire-taýpa — wagtlaýyndyr. Millet — bakylykdyr, tire-taýpa — wagtlaýynlyk, ötegçilikdir. Türkmen şahsyýeti şu pelsepeden ugur almalydyr. Diriligiň çynlygy diriligiňi aňlap bilşiňe-de baglydyr. Biz öz türkmenligimizi näçe çuňňur, näçe düýpli aňlasak, şonça-da türkmenligimiz berkär. Aňlaýyş işi bolsa şahsyýetler bolup amala aşyrylýar. XXI asyrda türkmen milleti özüniň öňe çykaran şahsyýet kysymy bilen güýçli bolar.(204)

Beýik taryhy maksatlarymyz bar

Biz millet derejesinde beýik taryhy maksatlary öňümizde goýduk hem-de kanagat we aýgytlylyk bile şol maksatlarymyza tarap barýarys.

Her bir millet — Allatagalanyň dünýä bagynda eken bir gülüdir

Her bir millet — Allatagalanyň dünýä bagynda eken bir gülüdir. Beýik Ýaradan üçin hem edil adamlar ýaly, her gülüň bir ysy bardyr. Biz öz gülümiziň wagtyndan öň solup-saralmagyna günäkär bolup bilmeris. Munuň üçin bolsa, öňde goýlan taryhy maksatlara tarap okgunly hereket etmelidiris.

Türkmen Allanyň nazar salan, söýen milleti

Türkmen milleti Allanyň nazar salan, Allanyň söýen milletidir. Men muny göze dürtülip duran bir hakykatda görýärin: Allatagala türkmeni söýeni üçin hem ony bäş müň ýyl bäri ýaşadyp gelýär. Eger söýmedik bolsady, onda birmahal ony Wagt aždarhasynyň agzyna bererdi. Biribara yssy görnen dinimizi, ynanjymyzy, milli häsiýetlerimizi, milli däp-dessurlarymyzy gorap saklamakda we olary ýoýmazdan täze taryhy eýýama geçirmekde türkmen şahsyýetiniň üstüne uly borçlar düşýär.

Türkmen hiç mahal türkmenligini ýitirmedi

Bäş müň ýylyň dowamynda türkmen her hili ýagdaýlary başdan geçirdi. Hakyky adamyň her hili ýagdaýda-da adamçylygyny ýitirmeýşi ýaly, türkmen hem hiç mahal türkmenligini ýitirmedi. Kyn gününde peselmedi, şat gününde eselmedi. Hut şonuň üçin hem Allatagala türkmeni eý görendir.

Maksadymyz dünýä nusga bolup biljek türkmen milletini öňe çykarmakdyr

Biziň Altyn asyrda, ýigrimi birinji asyrda, esasy maksadymyz dünýä nusga bolup biljek türkmen milletini öňe çykarmakdyr. Syýasy jähtden, öz donumyzy özümiziň biçmegimize ygtyýar beren Garaşsyzlygymyz, jümle-jahana parahatlygyň gül ysyny ýaýradýan Bitaraplygymyz barka, halkymyzyň baý ruhuny öňe çykaryp, adam gatnaşyklarynda, döwrebaplykda nusga alarlyk derejä ýetjegimiz görnüp dur.

Millet — bitewilikdir

Millet bolsa — döwlet guralyna eýe bolan bitewilikdir.

Halk — umumylyk.

Millet — bitewilik.

Millet — dil, dini-ynanç, däp-dessur, ykbal hem döwlet birligidir

Millet — dil, dini-ynanç, däp-dessur, ykbal hem döwlet birligidir. Şeýle birlik kemala gelende, halkyň taryhy geljegi açylýar. Edil deňli-derejeli maşgala bolmak üçin maşgala agzalarynyň, öýüň hem gaýry şertleriň zerur bolşy ýaly, millet bolmak üçin hem döwlet zerurdyr.

Milletiňi söýmek kalbyňda bolmaly

Adam köňül arzuwyndan umydyny üzse, onda onuň ruhy peselýär, lapykeçlige ýüz urýar. Rehim-şepagatlylyk, halallyk, adalatlylyk, ruhubelentlik, agzybirligi saklamak, milletiňi söýmek, goňşyňy söýmek, iliňi söýmek, ýurduňy söýmek duýgulary adamlaryň kalbynda bolmaly.

Millet agzybir bolanda ýeňip bolmajak güýç ýokdur!

Eziz türkmenim! Bagtly we şowly günler, gynançly we şowsuz günler türkmen bolup jebis birleşiň, millet agzybir bolanda ýeňip bolmajak güýç ýokdur!

Millet geçmişiniň belentligini görkezmeli

Milletiň özüne, öz güýjüne, öz geljegine ynamy we buýsanjy döretmek üçin, oňa onuň geçmişiniň belentligini görkezmelidir.

Türkmene milleti bitewilikde saklap duran özüne çekiji güýç gerek

Türkmene iň täze eýýamda milleti maddy we ruhy taýdan dargatman, bir bitewilikde saklap duran özüne çekiji güýç gerek. Ol güýjüň ornuny häzir diňe döwlet we onuň milli ýörelgeleri tutup biler.

Milletiň özeni onuň aňyýetidir.

Dünýäniň milletleri bileleşige, doganlaşyga ymtylýar

Dünýäniň halkyýetleri, halklary, milletleri, ýurtlary, döwletleri bileleşige, doganlaşyga, dostlaşyga, abadanlyga, parahatlyga ymtylýar.

Halkym ulynyň öňünde kiçelip, kiçiniň öňünde ulalmasyn

Türkmen halkym hiç mahal uly halkyň öňünde kiçel­mesin, kiçi halkyň öňünde ulalmasyn. Dünýäde döwletara, milletara gatnaşyklarynda, türkmenler, deňag­ramlylygy saklaň, ol hemişelik Bitarap  Türkmenistanyň syýasatynyň sarsmaz bir sütüni bolsun!