Milletbaşymyz – Oguz han
Men türkmen milleti Oguz han Türkmenden başlanýar diýýärin.

(161-nji sah.)

Millet bolup ýaşamak uly bagtdyr
Millet bolup ýaşamak uly bagtdyr. Bitewi millet bolmagyň esasy şerti özbaşdak döwletli bolmakdyr. Türkmen soňky ýedi-sekiz ýüz ýyllykda bitewi millete öwrülmegiň ahy-zaryny çekdi. Özbaşdak döwletli bolmagymyz türkmeniň asyrlarboýy eden arzuwyna ýetmäge mümkinçilik döretdi.

«Türkmen oguz begleri, budur eşidiň, bizi Taňry basmasa, asla ýer dilinmese, türkmen iliniň törüni hiç kim bozup bilmez».
1889-njy ýylda Günbatar Sibirde Orhon derýasynyň akymynda, ýüzünde taryhy ýazgyly daşlar tapylýar. Bu daşlarda ýazylan elipbiýiň gadymy türkmen elipbiýidigini we daşlardaky ýazgylaryň, hatlaryň türkmençedigini 1893-nji ýylda alymlar anyklaýarlar. Şeýdip, 38 sany harpdan ybarat bolan gadymy türkmen elipbiýiniň üsti açylýar. Ýazuw ýadygärliklerinde şeýle sözlem bar: «Türkmen oguz begleri, budur eşidiň, bizi Taňry basmasa, asla ýer dilinmese, türkmen iliniň törüni hiç kim bozup bilmez». Bu ýerde türkmenleriň ýok bolup gitmezliginden söz açylýar, olaryň özbaşdak millet bolmagyna isleg bildirilýär. Halkyň arasynda henize çenli ulanylýan «Daşa ýazylan ýaly»  diýen dana sözlem şudur.

(147-nji sah.)

Pederlerimiziň ruhy milletimiz barada:
Men geçmişime kän sapar nazar aýladym. Ruhnama kitabyny ýazmak hakda kän oýlandym. Her gezek Oguz han atamyň ruhy:

— Ýaz, milletiň, il-ulusyň inen ýeri — güzer bolar, milletiň, il-ulusyň oňlan ýeri — ýurt bolar, milletiň, il-ulusyň arzylan zady — öwlüýä bolar! — diýdi.

Gorkut atamyň ruhy:

— Ýaz, milletiň oňlap, alnyna togap edip, aňyna, ýüregine ýazan zady keramatly bolar!  — diýdi.

Görogly begiň ruhy:

— Anyk ýoly bar millet bagtlydyr. Milletiň bagty Watanyny, ýurduny batyrgaý gorap bilmegindedir. Milletiň bagty bu gün seniň eliňde. Sen türkmen milletiňe altyn ýaşaýşyň güzerini görkez, ol seniň taglymatyň bolar, ol seniň ýoluň bolar Saparmyrat!  — diýdi.

Magtymguly atamyzyň ruhy şeýle diýdi:

— Köňüller, ýürekler bir bolup başlar,
Tartsa ýygyn, erär topraklar-daşlar.
Bir suprada taýýar kylynsa aşlar,
Göteriler ol ykbaly türkmeniň!

Kyblam atamyň, käbäm ejemiň ruhlary:

— Allatagala türkmeniň dört gerçegine — Oguz han Türkmene, Gorkut ata, Görogla, Magtymgula pygamberlik ýüküni urdy. Bu gün Allatagalanyň ol ýüki seniň gerdeniňde. Ömrüňi türkmen milletini agzybir saklap, altyn ýaşaýyşda döwran sürmegine bagyş et, ýol görkez, oglum! — diýdiler.

(148-nji sah.)

«Milletini söýüp zelele galan ýokdur»
Men mahal-mahal öz milletime çakdanaşa buýsanyp, türkmen diýen sözüň şuglasyna gözümi gamaşdyryp, türkmen diýen sözüň jadysyna erkimi berip ýören bolaýmaýyn diýip oýlanýaryn. Emma heniz adam ogluna söýgüden zeper ýeten däldir, milletini söýüp zelele galan ýokdur, milletini söýmedikden gork, her kim milletini söýse — milletler-de biri-birini söýer. Öz milletini söýüp bilmedik özgäniň milletini söýüp bilmez diýip, söýgümi delillendirýärin. Türkmen — bu söz meniň gursagymda ýüregimiň çoguna ýylanyp, bäbejik ýaly kalbymyň mährine dolanyp ýatyr.

Bu sözde bäş müň ýyldan atyny ýüzin salyp geçen halkyň merdana buýsanjy, tebigy sarçlygy, ýüreginiň mähri ýatyr.

Bu söz keramatly saçak bolup, tükeniksiz taryhda halkymyzy daşyna üýşürip, dost etdi, jebisleşdirdi, bitewileşdirdi.

(149-njy sah.)

Türkmen biziň milletimiziň ady
Türkmen biziň milletimiziň ady. Ata-babalarymyz bu sözi tug kimin göterip ýowuz duşmana garşy söweşe çykandyr. Gursagy naýzaly asmana garap, jan beren pursaty bu söz, bu söýgi oňa hemra bolandyr.

Halkyňa bolan söýgüniň aňyrsynda parz, borç, jogapkärçilik, galkynyş ýatyr.

(149-njy sah.)

«Dinden çyksaň çyk, ilden çykma»
Her hili agyr pursatlarda hem dana halkymyz «Dinden çyksaň çyk, ilden çykma»  diýip, milletiň girelgesiniň aňyrsyny petikläpdir. Dünýäde şindi millet bolup bilmediklere ýüregiň awaýar, milletiň çygryndan çykyp, millet diýlen zada taryhyň zyýanly galyndysy hökmünde garaýanlara bolsa ýüregiň iki esse awaýar.

(150-nji sah.)

Milletimiz — biziň buýsanjymyz!
Milletimiz — biziň buýsanjymyz! Şu keramatly sözüň mertebesini götermek üçin ýaşaýarys, ölsek hem türkmen şekilli ölmegi arzuw edýäris.

Ýat-ýakyn ýurtda apgyrdyňy basyp, agzyňy açyp ýörseň: «Bendäniň bolşy şeýledir»  diýmezler, «Aý, ol millet şeýle»  diýerler.

(150-nji sah.)

Türkmenler taryhy sorap gelen halk
Ýat-ýakyn ýurtda döşüňi gapak ýaly edip, mertebäňe mynasyp bolup gezseň: «Hä, ol türkmendir! Olar taryhy sorap gelen halk ahyry»  diýerler.

(150-nji sah.)

Türkmen halky bir dogandyr
Tire-taýpa bölünişigi wagtlaýyn, milli bitewilige çenli geçilýän ýoldur. Indi ol kämil Millete şikes ýetirer. Tire-taýpa meselesini indi goýalyň! Tire-taýpa gürrüňi geçmişde galsyn, her bir türkmen tire-taýpa gürrüňiniň bolmazlygy üçin çalyşsyn. Türkmen halky bir dogandyr.

Eziz adamlar, diňe türkmen milleti öz ykbalyny bagtly edip biler.

(152-nji sah.)

Dünýäde 22 milliondan gowrak türkmen ýaşaýar
Bu gün dünýäde 22 milliondan gowrak türkmen ýaşaýar, biziň Garaşsyz, baky Bitarap diýarymyzda bolsa 5.500.000 türkmen ýaşaýar. Şu ýerde bir zady — bizde kyrkdan gowrak milletiň wekiliniň bardygyny, olaryň türkmenler bilen bir jan, bir ten bolup, agzybirlikde, bagtyýarlykda, ruhubelentlikde, jebislikde ýaşaýandyklaryny, el-ele berip önümçiligiň dürli ugurlarynda zähmet çekýändiklerini aýratyn belläp geçmek isleýärin. Ilatymyzyň ýüzden iki bölegi özbekler, ýüzden bir bölegi ruslardyr. Umuman, ilatyň ýüzden bäş bölegini başga milletiň wekilleri tutýar.

(152-nji sah.)

Türkmen başga milletiň wekillerine öz dogany, dosty hökmünde seredýär
Türkmen başga milletiň wekillerine öz dogany, dosty hökmünde seredýär. Türkmende milletçilik duýgusy ýok. Türkmen başga milletiň diline, dinine, däp-dessuryna aýratyn sarpa goýýar. Türkmen döwletiniň kanunlarynyň öňünde Türkmenistanda ýaşaýan ähli raýatlaryň borçlary, hukuklary deňdir.

(152-nji sah.)

Millet diňe milli döwletiň barlygynda emele gelýär
Millet diňe milli döwletiň barlygynda emele gelýär. Şonuň üçin millet halkyýetden tapawutlanýar. Halkyýet özüniň degerli döwlet - syýasy amalyny we şekilini edinip bilmedik, şol sebäpdenem, taryhy gelejegi näbelli umumylykdyr. Beýle diýildigi onuň geljegi näbelli — ýitip gitmegem, ýitip gitmezligem mümkin diýildigidir. Ýitip gitmezligiň ýeke-täk ýoly bar, ol hem millete öwrülip bilmek. Millete öwrülmek diýmek bolsa, özbaşyňa döwletli bolmak diýmegi aňladýar.

(159-njy sah.)

Türkmen düýn ýa şu gün emele gelen millet däl
Taryhy geçmişe ýüzlenenimizde, türkmeniň millet hökmünde dörän wagtynyň düýn ýa şu gün däldigine göz ýetirýäris.

(159-njy sah.)

Türkmen milletiniň daşgynly we gaýtgynly ösüş ýoly
Ýöne, bu milletiň taryhy ykballary şeýle bir çylşyrymly bolupdyr, onuň ýaşaýşynda diňe bir ilerlemeler, öňe gitmeler däl-de, eýsem yza gaýtmalar, gaýtgynlar hem köp bolupdyr. Marksizm taryhy gaýtgynsyz, diňe ýokary galyp barýan birtaraplaýyn döwür hökmünde göz öňüne getirýär: taýpa döreýär, taýpadan halk, halkyýetden millet we ş.m.-ler. Emma taryh bütinleý ters hadysalaram — ösüş bilen gaýtgynyň gezekleşip gidýän pursatlarynam biziň gözümize dikýär. Türkmeniň ýaşaýşy-da, onuň milli, millilik taryhy-da şeýle iki taraplaýynlykdan emele gelýän çylşyrymlylyga örän baýdyr. Türkmeniň bir gezek millet hökmünde döränsoňam, soňraky taryhda milletiň birhili dürli sebäplere görä, ýene-de taýpa, tire görnüşlerine geçip giden pursatlary, aýry-aýry taýpalaryň özbaşdak ýaşaýyş görnüşlerine geçen wagtlary, gaýtadan ýene millete öwrülmek mümkinçiliginiň güýçlenip, ýokarky hetdine ýeten mahallary bar.

(159-njy sah.)

Täze türkmen milleti
Bize öz zamanamyz babatda täze türkmen milleti diýen düşünjäni girizmegimiz zerurlykdyr hem maksadalaýyklykdyr.

Biz özümiziň milli döwletli bolandygymyza, täze türkmen milletidigimize çäksiz buýsanmaga haklydyrys.

(159-njy sah.)

Millet näme?
Millet — adamlaryň belli-belli ruhy esaslarda bir topluma öwrülmegidir. Diňe şol ruhy binýatlaryna laýyklykda milletiň maddy, daşky bitewiligi kemala gelýär.

(160-njy sah.)

Türkmen megerem dünýäde ilkinji milletleriň biridir
Biziň milletimiziň gözbaşynda Oguz hanyň durandygyny öwran-öwran gaýtalamagymyň esasy sebäbi, baryp mundan bäş müň ýyl owal Oguz hanyň türkmenleri milli-syýasy bitewilige öwürmegiň hötdesinden gelenligidir. Onuň akyl-paýhasy we gujur-gaýraty bilen dünýäde, megerem, iň ilkinji milletleriň biri bolan türkmeniň binýady tutuldy.

(160-njy sah.)

Millet nämeden başlanýar?
Millet ruhdan we onuň maddylaşmasy bolan medeniýetden başlanýar, islendik daşky toplumy — halky içki topluma — millete öwürmek üçin ony, ilki bilen, ruhy taýdan bitewileşdirmelidir.

(160-njy sah.)

Milletiň ýüzi — geljege sary
Biziň zamanymyz üçin millet bilen döwletiň arasynda, tebigat bilen adamyň arasynda bolşy ýaly sazlaşykly gatnaşyklar gerekdir. Döwletimizde tire-taýpa tapawutlar bolmaly däldir, milli bitewiligiň ähli esaslary barha köpel­melidir. Milletiň ýüzi — geljege sary, tire-taýpaparazlyk bolsa, türkmeniň geçmişidir.

(164-nji sah.)

Milletimiziň göwresi, ýüregi, akyly
Adamyň esasy synasy — göwresi, ýüregi hem akylydyr. Milletiňem öz göwresi, ýüregi hem akyly bolýar. Göwresi — maddy medeniýeti; ýüregi — dili, sazy; onuň akyly bolsa — milletiň pelsepesidir hem aňyýetidir.

(175-nji sah.)

Agzybirlik — milletimiziň baş ýörelgesi
Agzybirlik — ebedi türkmen milletiniň baş ýörelgesidir!

(170-nji sah.)

Türkmen milleti halaly halaýar
Türkmen milleti halaly halaýar. Şonuň üçinem, ol haram iýmez, çaga-çugasyna-da haram iýdirmez, ol munuň bu gün çykmasa ertir, ertir çykmasa ýedi puşduňa çenli hökman çykjagyny bilipdir.(184)

(184-nji sah.)

Türkmene milletiniň kimdigini tanatmaly
Türkmene milletiniň nämedigini we milletiniň kimdigini tanatmalydyr. Türkmen milletiniň geçen şöhratly ýoly, ol ýoluň her bir sahypasy belli bir nukdaýnazardan adamlaryň aňyna ýetirilmelidir. Sowet agalygynyň döwründe ruhy dünýäsi boş galan türkmen — ata-babalaryndan arasy üzülip, öz aslyny unudan türkmen indi öz şahsyýetiniň mazmunyny milli gymmatlyklar bilen doldurmalydyr.

(202-nji sah.)

Türkmen türkmene dostdur, dogandyr
Türkmen türkmene dostdur, dogandyr. Bu düşünje türkmeniň iň mukaddes duýgularynyň biri bolmalydyr. Türkmen altyn şahsyýetiniň aňynda umumymilli duýgular we umumymilli gymmatlyklar esasy, birinji orunda bolmalydyr, taýpa-tire degişliligi bolsa Altyn asyrda aramyzdan ýok edilmelidir. Munuň üçin taýpa-tire tapawutlaryny döreden taryhy wagtyň çäginden çykmagy başarmak gerek. Taryhy wagt boýunça yza gitsek, häzirki tireleriň, taýpalaryň bolmadyk eýýamlaryna-da aralaşyp bileris. Emma türkmen milleti weli, şol wagtlar hem bardy. Türkmen milleti Oguz handan gaýdýandygy, baryp orta asyrlarda-da ykrar edilişi ýaly, bäş müň ýyl mundan ozal başlanypdy.

(203-nji sah.)

Millet — bakydyr, tire-taýpa — wagtlaýyndyr
Millet — bakydyr, tire-taýpa — wagtlaýyndyr. Millet — bakylykdyr, tire-taýpa — wagtlaýynlyk, ötegçilikdir. Türkmen şahsyýeti şu pelsepeden ugur almalydyr. Diriligiň çynlygy diriligiňi aňlap bilşiňe-de baglydyr. Biz öz türkmenligimizi näçe çuňňur, näçe düýpli aňlasak, şonça-da türkmenligimiz berkär. Aňlaýyş işi bolsa şahsyýetler bolup amala aşyrylýar. XXI asyrda türkmen milleti özüniň öňe çykaran şahsyýet kysymy bilen güýçli bolar.

(204-nji sah.)

Beýik taryhy maksatlarymyz bar
Biz millet derejesinde beýik taryhy maksatlary öňümizde goýduk hem-de kanagat we aýgytlylyk bile şol maksatlarymyza tarap barýarys.

(204-nji sah.)

Her bir millet — Allatagalanyň dünýä bagynda eken bir gülüdir
Her bir millet — Allatagalanyň dünýä bagynda eken bir gülüdir. Beýik Ýaradan üçin hem edil adamlar ýaly, her gülüň bir ysy bardyr. Biz öz gülümiziň wagtyndan öň solup-saralmagyna günäkär bolup bilmeris. Munuň üçin bolsa, öňde goýlan taryhy maksatlara tarap okgunly hereket etmelidiris.

(206-njy sah.)

Türkmen Allanyň nazar salan, söýen milleti
Türkmen milleti Allanyň nazar salan, Allanyň söýen milletidir. Men muny göze dürtülip duran bir hakykatda görýärin: Allatagala türkmeni söýeni üçin hem ony bäş müň ýyl bäri ýaşadyp gelýär. Eger söýmedik bolsady, onda birmahal ony Wagt aždarhasynyň agzyna bererdi. Biribara yssy görnen dinimizi, ynanjymyzy, milli häsiýetlerimizi, milli däp-dessurlarymyzy gorap saklamakda we olary ýoýmazdan täze taryhy eýýama geçirmekde türkmen şahsyýetiniň üstüne uly borçlar düşýär.

(206-njy sah.)

Türkmen hiç mahal türkmenligini ýitirmedi
Bäş müň ýylyň dowamynda türkmen her hili ýagdaýlary başdan geçirdi. Hakyky adamyň her hili ýagdaýda-da adamçylygyny ýitirmeýşi ýaly, türkmen hem hiç mahal türkmenligini ýitirmedi. Kyn gününde peselmedi, şat gününde eselmedi. Hut şonuň üçin hem Allatagala türkmeni eý görendir.

(206-njy sah.)

Maksadymyz dünýä nusga bolup biljek türkmen milletini öňe çykarmakdyr
Biziň Altyn asyrda, ýigrimi birinji asyrda, esasy maksadymyz dünýä nusga bolup biljek türkmen milletini öňe çykarmakdyr. Syýasy jähtden, öz donumyzy özümiziň biçmegimize ygtyýar beren Garaşsyzlygymyz, jümle-jahana parahatlygyň gül ysyny ýaýradýan Bitaraplygymyz barka, halkymyzyň baý ruhuny öňe çykaryp, adam gatnaşyklarynda, döwrebaplykda nusga alarlyk derejä ýetjegimiz görnüp dur.

(245-nji sah.)

Millet — bitewilikdir
Millet bolsa — döwlet guralyna eýe bolan bitewilikdir.

Halk — umumylyk.

Millet — bitewilik.

(256-njy sah.)

Millet bolmak üçin hem döwlet zerurdyr
Millet — dil, dini-ynanç, däp-dessur, ykbal hem döwlet birligidir. Şeýle birlik kemala gelende, halkyň taryhy geljegi açylýar. Edil deňli-derejeli maşgala bolmak üçin maşgala agzalarynyň, öýüň hem gaýry şertleriň zerur bolşy ýaly, millet bolmak üçin hem döwlet zerurdyr.

(256-njy sah.)

Milletiňi söýmek kalbyňda bolmaly
Adam köňül arzuwyndan umydyny üzse, onda onuň ruhy peselýär, lapykeçlige ýüz urýar. Rehim-şepagatlylyk, halallyk, adalatlylyk, ruhubelentlik, agzybirligi saklamak, milletiňi söýmek, goňşyňy söýmek, iliňi söýmek, ýurduňy söýmek duýgulary adamlaryň kalbynda bolmaly.

(288-nji sah.)

Millet agzybir bolanda ýeňip bolmajak güýç ýokdur!
Eziz türkmenim! Bagtly we şowly günler, gynançly we şowsuz günler türkmen bolup jebis birleşiň, millet agzybir bolanda ýeňip bolmajak güýç ýokdur!

(383-nji sah.)

Millet geçmişiniň belentligini görkezmeli
Milletiň özüne, öz güýjüne, öz geljegine ynamy we buýsanjy döretmek üçin, oňa onuň geçmişiniň belentligini görkezmelidir.

(400-nji sah.)

Milletiň özeni onuň aňyýetidir.

(402-nji sah.)