Pyragy ýaly jöwher zehinli, almaz aňly dana-dana adamlarymyz bar biziň!

(28)

Dünýäniň jahankeşdeleri, geliň, geçiň, gapymyz hem açyk, kalbymyz hem açyk, syýahat ediň! Oguz hanyň, Gorkut atanyň, Seljuk hanyň, alplar alpy Alp Arslanyň, Mälik şanyň, Soltan Sanjaryň, Göroglynyň, Magtymgulynyň topragyna syýahat ediň!  

(29)

Säher-saba daglar bilen, daşlar bilen şöwür çeken Magtymgulynyň ahy ýatyr bu toprakda!

(78)

Magtymguly atamyzyň ruhy şeýle diýdi:

— Köňüller, ýürekler bir bolup başlar,
Tartsa ýygyn, erär topraklar-daşlar.
Bir suprada taýýar kylynsa aşlar,
Göteriler ol ykbaly türkmeniň!

(148)

Bu gün Magtymguly atamyzyň arzuw eden birligine, jebisligine ýetdik.

(153)

Görüp otursam, men ýetim däl ekenim! Oguz han ýaly atasy, Gorkut ata ýaly mugallymy, Görogly ýaly agasy, Magtymguly ýaly danasy bolan adam, heý, ýetim bolarmy?

(156)

Beýik danamyz Magtymguly Pyragy: «Öňüň gara, ardyň gözle, hoş sözüň diý, gahryň gizle, sözläbilseň ýagşy sözle, halk ýamanyň bizarydyr»  diýip, takyk belläpdir. Men ertirki bagtyýar günümizi görýärin.

(158)

Iň gözel binalar biziň şäherlerimizde, obalarymyzda däl-de, kalbymyzda, gursagymyzda gurulýar. Olary görmek üçin paýhas gözlerini, Magtymguly atamyzyň aýdyşy ýaly, jan gözlerini edinmek gerek.

(160)

Magtymguly atamyzyň taglymaty halkyň hakydasynda Magtymguly ýoly bolup galypdyr.

(164)

Oguz han Türkmenden, Gorkut atadan, Görogludan, Magtymguly atamyzdan bize türkmen ýoluny mukaddes tutmak wesýeti, türkmen milletiniň jebisligi, bitewiligi barada ençeme öwüt-ündewler galypdyr. Ol öwüt-ündewlere gulak assaň, milletiňe buýsanç, guwanç duýgusy kalbyňa dolýar.  

(165)

Köne türkmen rowaýaty — ýagşyzada häzir türkmen topragynda gögerip hasyl berip başlady. Ýadyňyza salyň, on sekizinji asyrda beýik Magtymguly türkmenleriň agzybirligini dikeltjek bolup, nähili gygyrdy, bagryny ýakdy, emma ony eşitmediler. Sebäbi türkmeniň başyny bir edip oturan serdary ýokdy!

(169)

Erkanalygyny goran türkmen ýurdunda uruş adaty ýagdaýdy. Şol sebäplem türkmen edebiýatynyň genji-hazynalary bolan «Gorkut atanyň kitaby», «Görogly», «Döwletýar»  eposlary, «Ýusup-Ahmet»  dessany, Ýunus Emräniň, Garajaoglanyň, Burhanetdin Siwaslynyň, Baýram hanyň, Abdyrahym hanyň, Şabendäniň, Andalybyň, Magrupynyň, Magtymgulynyň, Seýdiniň, Zeliliniň, Mollanepesiň, Keminäniň, Mätäjiniň ähli eserleri türkmeniň ýanyp duran watanparazlygy, merdi-merdanalygy, edermenligi, gahrymançylygy baradaky eserlerdir.

(189)

Magtymguly: «Kyrka ýetmän aýyl bolsa adamzat»  diýýändir. Aýyl bolmak — dünýä akyl ýetirmek. Hakaýyl kişiler dünýä ir akyl ýetirer, olaryň ylahy nazary geçmişem görer, geljegem.

(191)

Oguz han Türkmen, Gorkut ata, Mäne baba, Magtymguly ýaly adamlaryň ýoldaşly bolandygyny halkymyz ykrar edýär.

(197)

Garaşsyz, baky Bitarap Berkarar türkmen döwleti!

Men seniň keramatly türkmen döwleti bolmagyňy halys ýürekden isläp, bütin ömrümi saňa bagyş edýärin. Sen keramatly bolmalysyň, beýik türkmen döwleti!

Sebäbi seni türkmeniň keramatly topragynyň üstünde gurandyrys!

«Gurdugym aslynda bilgil bu zeminiň myhydyr,
Durar ol erkin mydam, budur türkmen binasy!»

— diýip, ýagşyzada atamyz Magtymguly seni hyýalynda berkarar kylypdyr, biz onuň hyýalyny durmuşa geçirdik.

(253)

Hydyrly çöl — Magtymgulyň halaty bar diýdiler.

(275)

Atamyň yhlas edeni,  
Pyragyň görmän gideni,  
Döretdik erkin Watany  
Türkmen ilim aman bolsun!
Ýollarymyz halal bolsun! 

(285-286)

Türkmen ruhunyň dördünji eýýamy XVII — XX asyrlary öz içine alýar. Bu eýýam ruhuň taryhy-işjeňlik taýdan iň gowşan döwri bolup çykdy. Dyzmaçlygyň ýerine  peýwagtlylyk, aýgytlylygyň ýerine oýlanyşyklylyk geldi. Munuň özi türkmeniň birwagtky çykyp giden ojagyna dolanan döwri boldy. Indi türkmen geçen taryhyna nazar aýlap, onuň üstünliklerine guwanmak, kemterine arman çekmek ýagdaýynda boluberdi. Milletiň ruhy sypatynda taryhy döredijilik alamatlary ýiteňkirledi. Taryhy ýadawlykdan egbarlan türkmen özüniň millet hökmündäki aýratynlyklaryny saklap galmagyň gamyny iýdi. Sansyz hem çylşyrymly taryhy gaýtgynlar — daşgynlar sebäpli synasy bölek-bölek bölünen — tire-taýpalara baş bolan halkyň iň wepaly ogullary milletiň ruhunda bitewilik sypatynyň ýitip gitmezliginiň aladasyny etdiler. Türkmene taryhy tejribäni paýhas eleginden geçirmek üçin, indiki galkynyşyň gözýetimlerini kesgitlemek üçin pursat hem asuda durmuş gerekdi. Şonuň üçin, bu eýýamda türkmen kän öýünden çykman, daşaryk seretmän, öz güni bilen boluberdi. Bu döwrüň ruhy ýolbaşçysy Magtymguly Pyragydyr.

(293)

Emma şonda-da halkdan çykan Magtymguly beýik dag bolup döredi, ondan birnäçe derýalar halka tarap akyp başlady.

(296)

Danalykda danyşment bol, Pyragydyr Gorkuda…

(303)

Beýik akyldarymyz Magtymguly Pyragy hem gürrüňsiz Gündogaryň beýik şahsy, biz her bir ädimde Magtymguludan görelde almalydyrys, emma Magtymguly sopuçylyk ýoluna düşeninde biz onuň yzyna düşüp, säher turup, agaçlar bilen aglaşsak bolmaz, çünki biz sopuçylyga gol bererden başga-başga adamlar.

(306)

Adama öz ömrüni rowan etmek üçin iki hili güýç-kuwwat berilýär. Ömrüniň birinji ýarymynda — jahyllyk döwründe ol ähli güýç-kuwwatyny dünýä bilen gatnaşyk etmäge — maşgala gurmaga, rozugärini, günemasyny üpjün etmek üçin tälim öwrenmäge, il-güne hyzmat etmäge sarp edýär. Şeýdip, ol şu durmuşda özüni ykrar edýär. Emma onuň paýhasy artyp, ömür hakyndaky pikirlere ulaşdygyça, adamyň diňe bir şu wagt hem giňişlik bile çäklendirilen dünýä üçin ýaradylmandygyna göz ýetirip başlaýar. Oňa pynhan hakykatlar açylýar, bu Magtymgulynyň ömrüniň bir döwürden başga döwre geçýän aralygydyr. Bu döwürde ol jäht edip, toba berilýär.

Sürdüň, dünýäni sürdüň,
Ahyr wepasyn gördüň.  
Kyrkyňa gadam urduň  
Kämil sen, huşa ýetdiň.  
Kyrkda akyl jem bolar  
Adamzadyň başynda.

Jahyllykda eden işler geň görner  
Kyrkdan aşyp, aýyl bolsa adamzat.   

Kyrkyňda toba eýläp, bir mürşide gol biýr sen.  

(306-307)

Isanyň ýaradylyşy hakynda beýik Magtymguly şeýle diýýär:

Atasyz bar bolan ene garnynda.

(321)

«Atam-enem hormaty, Günähim güzeşt eýle» — diýip, Magtymguly ýüreginden syzdyrýar. Ene-ataň hormatyny saklaň, Hudaý siziň günäňizi geçmese-de, ene-ataňyz üçin ýalkasa-da ýalkar durubiýr...

(324)

Şu ýerde bir kişiniň maňa ýazan hatyny bersem, göwnejaý bolar diýip pikir edýärin...

Gadyrdan Saparmyrat Ataýewiç, meniň size ýollaýan bu hatym, ýöne hat däl, ýüregimiň parçasy, bagrymyň parasy… Magtymguly rast aýdýan eken «Halala hasap bar, harama azap» diýip. Men haramyň azabyna sezewar boldum!.. 

(346-347)

Göroglynyň,  Togrul begiň agyp-dönüp söweşen ýerlerine baryp, Pyragynyň söýen daglaryny görüp söýüň!

(340)

Beýik Magtymgulynyň türkmen ruhunyň göwher täji bolup ýürekden syzdyrýan goşgularynyň käbir setirleri türkmen halkynyň durmuşynda atalar pähimine, nakyla öwrülip gidipdir:

«Pyragy ýüz tutar türkmen iline, duşman gol urmasyn gyzyl gülüne, dostlar bizi ahyrýetiň siline, gark etmänkä rakyp gyrylsyn imdi!.. Türkmen ilim, eý, adamzat, azat il güzer gözlär men... Pyragy, watan diýp gan döker gözüm, baky garap durmuş hijrana ýüzüm... Hyzyr gezen çölde iller ýaýylsyn, ýurt binamyz gaýym bolup goýulsyn... Bir suprada eda bolsun aşymyz... Mert ýigit mert ärden öner, namart asyl-ha, mert bolmaz, eşit adam dogan ilden gaýry mähriban ýurt bolmaz!.. Ýat illerde mysapyrlyk çekenden, ursa, sökse, horlasa-da il ýagşy... Gel köňlüm, men saňa nesihat bereý, Watany terk edip gidiji bolma... Bir-birini çapmak ermes ärlikden, bu iş şeýtanydyr, belki, körlükden, agzalalyk aýrar ili dirlikden, munda döwlet dönüp duşmana gelgeý... Pyragy yşka ugraşdym, derýa girip möwje duşdum, hor bolmasyn puştdan-puşdum, berkarar döwlet istärin... Ulug iller dagar, çaşar, mert ärden hany bolmasa... Agzy ala bolan iliň, döwleti gaçan ýalydyr... Özüni ýüňsakgal eder, hiç ülke bibaş olmasyn... Din gylyjyn çalsam, tende zorum ýok, mätäje nan bersem, elde zerim ýok, pakyr menem, senden aýra ýerim ýok...»

(377)

Sen Magtymguly atamyzyň «Häkim bolsaň, halky Gün kibi çoýgul» diýşi ýaly, halkyňy çoýup bilmeseň, senden häkim bolmaz.

(382)