Rysgal-döwletlilik 

Türkmen baýlygy hiç mahal öwüp arşa çykaranok. Pul, baýlyk, zat onuň ýüreginde uly orun tutmandyr. Emma oňa derek ol rysgal-döwleti oňat görýär. Rysgal-döwleti bagt hasaplaýar we rysgally-döwletli adamlara uly hormat goýýar.

Baýlygyň rysgal-döwletden näme tapawudy bar? Şeýle alanyňda, tapawudy ýok ýaly. Çünki bularyň bary-da maddy nygmatlary aňladýan düşünjeler. Emma bar gep hem düşünjede-dä! Islendik düşünje milletiň hakykata gatnaşygynyň ölçegi bolup durýar. Zatlaryň tapawudy ýokdur, emma düşünjeler düýpli parhlanýarlar.

Baýlyk — bu bir ýöne maddy zatlardyr.

Rysgal-döwlet — bu eýýäm ruhy-ahlak gatançly maddy nygmatlardyr. Döwlet — halal gazanç bilen gazanylan zat. Rysgal — adamyň halal hereketi üçin Allanyň oňa berýän nygmatlarydyr. Döwletiň hem rysgalyň halallyk bilen baglanyşygy bar. Halal zat hiç mahal adamy azgynlyga, hapaçylyga getirmeýär. Bar gep şundadyr.

Rysgal-döwlet san taýdan çäklidir. Alla her kime, her bir jandara rysgal paýlaýar. Diýmek, ol ölçegliligi gowy görýär. Biriniň rysgalynyň başga birine berilmejegi düşnüklidir. Haram baýlyk özgäniň rysgalyndan ýygnalan baýlykdyr.

Şeýlelikde, rysgal-döwletlilik adamyň ruhy we ahlagy bilen baglanyşyklydyr. Döwlet — mukdar taýdan çäkli, az zatdyr, çünki adama uly bir baýlyk geregem däldir. Emma döwlet ruhy taýdan bimöçberlikdir. Rysgal — hiç mahal azgynlyga getirmeýän paýdyr. Şonuň üçin hem hemişe baýlyk däl-de, döwlet gazanjak bolup çalşyň! Baýlyk, zat — ýoldan çykarar. Döwlet-rysgal — ýola salar. Baýlyk haramlygyň çeşmesi we haramlygyň netijesidir.

Döwlet-rysgal — halal zähmetden başlanýandyr, ol halal ruha, halal ahlaga-da getirýändir.

(368-369)

Sahylyk, jomartlyk, hatamtaýlyk

Türkmeniň golam açyk, kalbam açyk, sahy, jomart, hatamtaýdyr!

(369)

Sen beýik bol, sebäp halkyň beýikdir,
Türkmeniň pes ogly bolmak aýypdyr.
Ruhy jomartlary Alla söýüpdir,
Ruhuňyz tug kimin belentde bolsun!

(301)

Ýürekden ýylgyrýan adamlar jomartdyr, olaryň işleri şowunadyr.

(337)

Är diýen ady göterýän adamda batyrlyk, edermenlik, halallyk, ynsanperwerlik, sahylyk ýaly onlarça ýagşy häsiýetler bolmaly.

(198)

Dogruçyllyk

Türkmen, tapawut goýmazdan, ähli adamlar bilen dogruçyl bolmalydyr, kezzaplyk etmeli däldir, ýalan sözlemeli däldir, göriplik etmeli däldir, utanjaňlyk, ýumşaklyk, mähremlik oňa ýaraşýan ahlak sypatlaryndandyr. Şeýle ýokary ahlak sypatly türkmenler XXI asyryň raýatlary bolmalydyr. 

(18)

Sazlaşyk, nyzam we mertebelilik

Hakyky türkmen özüni horlamaz we durmuşda öz üstüne ýüklenilen milli borçlaryny unutmaz, türkmeniň daşky keşbi onuň içki dünýäsi bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr, hakykatdan-da, türkmen oňat we sazlaşykly, nyzamly, daş görnüşi mertebeli mazmuna we asylly mana has mynasypdyr. Pähim-parasatly türkmen öz bedeniniň, aňynyň we ruhunyň arasynda deňagramlylygy saklamalydyr, olaryň ählisine geregiçe üns bermelidir.

(21-22)

Asyllylyk we edeplilik

«Ýigitlere — namys, gyzlara — uýat, garry enelere, gojalara —akyl, paýhas, agraslyk, gelinlere — asyllylyk».

(10)

Jemgyýet bilen gatnaşyklar babatda, Gurhany kerimiň nury çaýylan şypaly güýji özüne siňdiren, asylly ahlak sypatlarynyň eýesi bolan türkmeniň şahsyýeti Altyn asyrymyzda has hem güýçli bolar, jemgyýetiň hoşniýetli, arassa we medeniýetli, güýçli agzasy bolar.

(18)

Mirasyň ýagşysy edepdir. Edepli perzent il içinde halal ýaşamagyň tärini atasyndan öwrenen perzentdir.

(330)

Gujur-gaýratlylyk

Allatagalanyň beren demini bisarpa tutman, milletiň eşretli durmuşda ýaşamagy üçin her bir türkmen bar gujur-gaýratyny, başarnygyny il-ýurduna bagyş etmelidir. Şonda ýetilmejek menzil, bitirilmejek asylly iş galmaz.

(149)

Durnyklylyk

Altyn asyrda hem ata-babalarymyz ýaly durnukly şahsyýetler bolmalydyrys. Durnukly, durumly, görümli, asylly, arkaly, göwni giň şahsyýetler bolmalydyrys.

(206)

Watansöýüjilik

Beýik Allatagaladan dilegim, türkmeni aslyna gaýdyp getir! Oguz handan başlap orta asyrlaryň ahyryna çenli agzybirligi, batyrlygy, watansöýüjiligi, halallygy, geçirimliligi, dini, dili, medeniýeti — Beýik Ruhy bilen tanalan halk hökmünde ýaňadan XXI asyrda milletimiziň dowamatyny ber, ýeke-täk Beýik Taňrym!

(45)

Rehim-şepagatlylyk, halallyk, adalatlylyk, ruhubelentlik, agzybirligi saklamak, milletiňi söýmek, goňşyňy söýmek, iliňi söýmek, ýurduňy söýmek duýgulary adamlaryň kalbynda bolmaly.

(288)

Watana dirikäň eden hyzmatlaryň ýogalanyňdan soň hem peýdaly boljakdyr. Watan unudýan däldir, Watanyň saklanyp duranlygynyň özi-de, onuň unutmaýanlygyndadyr.

Ata Watany, ene topragy jandan söýmek we onuň Garaşsyzlygyny gözüň göreji deýin goramak seniň mukaddes borjuňdyr.

(336)

Saňa diňe mertlik we watansöýüjilik ýaraşar. Watanyň duzuna, asly halal ene süýdüne wepaly bol! Çünki Watan duzy we ene süýdi — mukaddesdir, keramatdyr.

(336)

Edermenlik

Türkmen — seniň aňryň edermen halkdyr, edermenlik, batyrlyk — ata-babalarymyzyň tugy bolupdyr. 

(170)

Edermen, batyr ýigitlere türkmen ummasyz uly sarpa goýupdyr.

(170)

Gahrymançylygy durmuşynyň mazmunyna öwren halk edermen bolar!

Watany mukaddeslige göterip, watan üçin ölen ýigidiň ölmez-ýitmez bolýandygyna bütin durky bilen ynanan halk nädip edermen bolmasyn!

Dört-bäş ýaşynda tez bedewe münüp, çagalykdan ýarag ulanmany öwrenip, söweş tälimini alan ýigit nädip edermen bolmasyn!

Okaýan kitaplary, eşidýän dessanlary, diňleýän gep-gürrüňleri watan hem edermenlik barada bolsa, nädip halkymyz edermen bolmasyn!

(171)

Är diýen ady göterýän adamda batyrlyk, edermenlik, halallyk, ynsanperwerlik, sahylyk ýaly onlarça ýagşy häsiýetler bolmaly.

(198)

Beýleki halklary sylamak we ynsanperwerlik

Beýleki halklary sylamak, hormatlamak, beýleki dinlileriň dinlerine, ygtykatlaryna sarpa goýmak türkmen halkynyň süňňünde bardyr. Türkmen halky ynsanperwer, adalatly, sahawatly, giň gursakly, sabyr-kanagatly dostana halk bolup, başga halkyň wekillerine has ýokary hormat goýmagy özüne dereje bilýär.

(267)

Pederlerimizden miras galan tämiz ahlak sypatlaryny özüňde terbiýelemegi başar! Olara uýsaň, sen dünýäde iň ynsanperwer adam bolarsyň.

(337)