Men şonda Göroglyny ýatlaýardym. Emma duşmanlar Göroglynyň hem başyny alyp gitdiler, «Gaýdyp türkmeniň başy birikmesin!» diýip... Emma... Emma Jygalybeg diri ahyry! Tutuş dessanda Jygalybeg öldi diýlen ýeri ýok ahyry... Meger... meger, Jygalybeg «Türkmende ýene bir är ýigit dörär» diýip, garaşyp ýörendir! Är ýigit, şir ýigit, zor ýigit gerek, bakna türkmene eýe çykar ýaly! Görogly beg gerek!

Göroglynyň düýrme gyljyn, jyzaňy ber, Jygalybeg!
Başym goýup söweşer men, jygaňy ber, Jygalybeg!..

(31-nji sah.) 

Seljuklar hem Magtymguly, osmanlylar hem Görogly — bular bir-birinden bihabar ýaly-ha görünýän däldir?

(63-nji sah.) 

Meniň kalbym — meniň hakydam Oguz hanyň, Togrul begiň, Görogly begiň we ýene-ýeneleriň ýaşaýan ruhy meýdanydyr.

(74-nji sah.) 

Gyratyny ýüzin salyp barýan Göroglynyň ruhy ýatyr bu toprakda!

(78-nji sah.) 

Taryhyň aýtymynda at dabradyp ýören ata-babalaryňa buýsanyp, olar bilen söhbetdeş bolasyň, derdinişesiň gelýär, emma olar öz derdi bilen, il derdi bilen gümra. Birden, hol goja daglaryň degresinden kalbyňy heýjana salyp, daglary owsundyryp Görogly begiň owazy gelýär:

Geliň, begler, meý içeliň,
Bir zaman köňül açalyň,
Ganym kowup, ýol geçeliň,
Gadym türkmen ýoly bilen!

Göroglynyň alysyny,
Doldur, ber pyýalasyny,
Külli türkmen balasyny,
Men söýer men, ili bilen!

 «— Görogly, Görogly beg, men munda!» — diýip gygyrýarsyň! Görogly beg seni eşidenok! Emma sen onuň sesinem, Gyratyň toýnak kakyşynam ýanyňda duran ýaly eşidýärsiň. Gözleriňe ýukajyk ajy ýaş aýlanýar. Göroglynyň duran daglaryna ümez ýaly bolup duman çökýär...

(96-njy sah.) 

Görogly begiň ruhy:

—   Anyk ýoly bar millet bagtlydyr. Milletiň bagty Watanyny, ýurduny batyrgaý gorap bilmegindedir. Milletiň bagty bu gün seniň eliňde. Sen türkmen milletiňe altyn ýaşaýşyň güzerini görkez, ol seniň taglymatyň bolar, ol seniň ýoluň bolar Saparmyrat!  — diýdi.

(148-nji sah.) 

Bu gün Görogly begiň küýsän döwletine, döwletliligine ýetdik.

(153-nji sah.) 

Görogly gabyrdan ýagty jahana çykan bolsa, men ýagty jahana harabalykdan çykdym.

(153-nji sah.) 

Görogly meniň ykbalymda Ýaradanyň ýaradan dünýäsinden başga bir dünýä açdy, ol dünýäde adalat dabaralanýardy. Men dünýäde adalatdan beýik zadyň ýokdugyna akyl ýetirdim.

(156-njy sah.) 

Görüp otursam, men ýetim däl ekenim! Oguz han ýaly atasy, Gorkut ata ýaly mugallymy, Görogly ýaly agasy, Magtymguly ýaly danasy bolan adam, heý, ýetim bolarmy?

(156-njy sah.) 

Türkmen taryhynyň üçünji Görogly eýýamy türkmen milletiniň ýaňynyň dünýä ýaýran döwri.

(157-nji sah.) 

Görogly begiň taglymaty halkyň hakydasynda Görogly ýoly bolup galypdyr.

(164-nji sah.) 

«Göroglyny»  okap görüň: tebigat bilen şeýle näzik, mährem gatnaşyklary görersiňiz. Bu ataly ogluň gatnaşyklaryny ýada salýar.

(180-nji sah.) 

«Göroglyny»  okap görüň: tebigat bilen şeýle näzik, mährem gatnaşyklary görersiňiz. Bu ataly ogluň gatnaşyklaryny ýada salýar.

(192-nji sah.) 

Beýik «Görogly»  eposymyzda hem men-menligiň nämä eltýändigini ata-babalarymyzdan galan bu miras köre hasa edip görkezýär.

Görogly beg pasly-baharda kyrk ýigidi bilen seýli-seýrana çykyp, kyrk ýigidinem Köse başlyklaýyn «Bize kyrk dürli aw getir»  diýip, şikara ugradyp, şerap içip başlaýar. Bir pyýala, iki pyýala, üç pyýala. Ogly Öwez oňa artyk içirmejek bolýar. Görogly:

— Haý, Öwez jan, sen näme diýsem rastdyr diýiber, gaňryşyma gaýtsaň, kelläňi hyzlandyryp ibärin!

— Rastdyr, aga.

— Nowşirwan adylam men ýaly adyllyk bilen ýurt soran däldir.

— Rastdyr, aga!

— Hatam Taýam men ýaly ýurduna adyllyk bilen aş paýlan däldir.

— Rastdyr, aga!

— Hezreti Aly hem men ýaly agyp-dönüp söweş edip iş bitiren däldir!

— Haý, aga gatyrak gitdiň. Gorhana gol urduň!

Görogly beg meýiň mesligi bilen gaty gidenini bilip, kyrk ýigidiň ýapynjasy bilen üstüni ýapdyryp, uklap açyljak bolup, Arap Reýhanyň goluna düşýär. Arap Reýhan men-menlik zerarly gola düşen Göroglyny ýurduna alyp barýarka öwünýär. Şonda Görogly öz duşmanyna-da pent edýär:

Her menzilde guzy gapdym,
Baryp Yssambyly çapdym.
Men «men-menlik»  edip tapdym,
Arap sen men-menlik etme!

Men-menlikden başyna bela gelen Görogly hut öz duşmanyna hem men-menlik etmezligi nesihat edýär. Şol men-menligem Arap Reýhanyň heläk bolmagyna, Göroglynyň aman dilemegi bolsa, onuň azat bolmagyna eltýär.

(193-nji sah.) 

Görogly, Alp Arslan ýaly adamlar ýöne adamlar däl, olar keramatly adamlar.

(197-nji sah.) 

Deresinde gaplaň gürlän daglar başy dumandyr,
Depesinde bürgüt ýerlän daglar mydam juwandyr,
Eteginde iller örlän eziz diýar amandyr,
Çardagy bar Çandybilim — geljek ajap zamandyr,
Bu daglarda Göroglynyň namasy bar diýdiler.

(274-nji sah.) 

Göroglynyň eline dutar almasy ýöne ýere däl, sebäbi bu döwrüň ruhy dutar bilen beýan edilýärdi. Bu eýýamyň ruhunda daş ýarýan, dagy ýykýan gujur jemlendi. Ol diňe bir ýeriň ýüzünde haýdaman, eýsem gögüň ýüzüne-de göterildi. Oguz hanyň harby-syýasy tizligi medeni-taryhy tizlige öwrüldi, bu döwrüň ruhy ýolbaşçysy Görogludyr.

(292-nji sah.) 

Göroglynyň,  Togrul begiň agyp-dönüp söweşen ýerlerine baryp, Pyragynyň söýen daglaryny görüp söýüň!

(340-njy sah.) 

Käte surnugyp ýadaýan. Şeýle pursatda athanama — teblehana barýaryn. Meniň aýak sesimi tanap, gyr bedewim hokranyp, kişňäp bolubilenini bolýar. Teblehananyň içinde aýlanyp, pyrlanyp maňa hoşallygyny bildirjek bolýar. Ýanyma gelýär. Men onuň başyny sypap, ýallaryny darap, onuň alma ýaly gözlerine garaýaryn: Göroglynyň «Diliň bolsa sözle, Gyrat» diýen setirleri ýadyma düşýär. Emma seret, seret, ol dilsizem ähli begenjini, şatlygyny gözleri bilen düşündirip dur. Ony gujaklaýasyň gelýär hem şol pursat Göroglynyň näme üçin ähli zatdan Gyratyny eziz görendigine, «Perzent dilemedim, seni diledim» diýen setirlerine düşünýärin...

(341-nji sah.)