Türkmenistanyò Garaºsyzlygy

Beıik Allanyò emri bilen, üçünji müòıyllygyò öòüsyrasynda — 1991-nji ıylda dörän garaºsyz Türkmenistan döwletimiz ilki-ilkiler kagyz ıüzündedi. Ösen jemgyıet, iº dolandyrıan edaralar, milli garaºsyzlyk barada aòyıet, özüni öz önümleri, harytlary bilen ekleıän ykdysadyıet, dünıä döwletleri bilen arkalaºykly gatnaºar ıaly milli syıasat ıaòy döräp baºlady. Iò kyn ıeri, adamlaryò aòy, oı-pikiri garaºsyzlyga, onuò milli bähbitlerine düºünip ıetiºmeıärdi, her kim öz ykbalyny garaºsyzlyk bilen baglanyºdyryp bilmeıärdi.

Garaºsyz milli döwlet gurluºyò, milli syıasatyò, halkyò göwnünden turıan milli aòyıetiò, milli ykdysadyıetiò, milli medeniıetiò, milli goºunyò bolmasa, doly garaºsyz döwlet bolup bolanok. Olary amala aºyrmak üçin wagt gerek, pesinden 10-20 ıyl. 

(14)

 


TÜRKMENISTANYÒ GARAªSYZLYGY WE DÖWLET GURLUªYNYÒ ESASLARY HAKYNDA TÜRKMENISTANYÒ KONSTITUSION KANUNY

 


Beıik Taòry bize ümmülmez ıer-suw beripdir, ıerasty, ıerüsti baılyk beripdir, akyl-paıhasly özüni ölçäp, özüne baha berip bilıän halkymyzy döredipdir, ynha indi hem Garaºsyz Türkmenistan döwletini berdi.

(14)


Garaºsyzlygyò, baky Bitaraplygyò on ıylynyò içinde biz türkmen topragynyò göwsüne häzirki zaman ösen kärhanalarymyz, beıik-beıik binalarymyz, durmuºymyzy, ıaºaıºymyzy özgerden tutumly iºlerimiz bilen Ruhnamanyò ilkinji sahypalaryny ıazdyk!

Garaºsyzlygyò, baky Bitaraplygyò on ıylynyò içinde biz türkmen halkynyò aòyna, ruhuna, kalbyna ıagºy umytlar bilen, ºuglaly harplar bilen Ruhnamamyzy ıazdyk!

(24)


XX asyryò baºynda zorluk, zulum, uly gan dökülip gurlan kommunistik SSSR döwletinde 1987-nji ıyldan baºlap jemgyıetiò dürli gatlaklarynyò, milletleriniò agzalalygy, haramçylygyò çenden çykanlygy sebäpli döwletde hökümet, häkimlik gowºady, tertip-düzgün ıitip baºlady. ªol taryhy pursatda syıasy-ykdysady ıagdaıyò SSSR-de erbetleºıändigini duıup, özygtyıarlylygy isläp, 1990-njy ıylyò 22-nji awgustynda men Türkmenistanyò İokary Sowetiniò adyndan Jarnama bilen çykyº etdim. ªonda Türkmenistanyò bütin çäginde häkimiıetiò hökmürowanlygyny, özbaºdaklygyny, doly ygtyıarlylygyny, mizemezligini, daºary ıurtlar bilen gatnaºyklarda özüniò garaºsyzlygyny we deòhukuklylygyny, döwlet özygtyıarlylygyny kanuny taıdan durmuºa geçirjekdigimizi yglan etdim.

(46)


Mähriban türkmenler, ata-baba arzuw edilen taryhy pursat geldi. ªol döwürde men öz kärdeºlerim bilen garaºsyz döwlet döretmek üçin gijäni gündiz edip, ıadawsyz zähmet çekmeli boldum, kynçylykdan gaçmadym. 1991-nji ıylyò 26-njy oktıabrynda Türkmenistanyò İokary Sowetiniò geòeºini geçirdik, onda türkmeniò taryhy karary — Türkmenistan döwletiniò Garaºsyzlygyny ebedi ykrar etdik.

(46)


Bu wakanyò bolup geçen güni dünıäde ıene bir döwletiò —Garaºsyz Türkmenistanyò dörän senesi hökmünde taryha altyn harplar bilen ıazyldy.

Meniò ömrümde ºol sene iò bir gymmatly, aıgytly we ºatlykly pursat boldy.

Bu waka diòe meniò üçin däl, Garaºsyz Türkmenistanyò ykbaly oıanan tutuº halky üçin hem 

ömürlik ıatdan çykmajak dabaraly hem-de ıüreklere çuòdan ornaºan taryhy pursat bolar.

İoluò ak, tutumlaryò rowaç bolsun, Garaºsyz Watanym Türkmenistan!

(50-51)


SSSR ıykylandan soò onuò düzüminden çykan garaºsyz döwletler halkara maliıe guramalarynyò kömegi bilen özara hasaplaºygy doly geçirdiler. Netijede, Garaºsyz Döwletleriò Arkalaºygyna girıän döwletleriò arasynda emläk, serhet dawalary bolmaz ıaly wajyp ylalaºyga gelindi. ªol ylalaºykda, esasan, ºu aºakdaky meseleler doly we gutarnykly çözüldi.

1. SSSR-iò düzüminden çykan garaºsyz döwletleriò serhetleriniò SSSR döwründäki çäklerinde mizemezdigi ykrar edildi;

2. SSSR döwründe her döwletiò çäginde döredilen emläkler garaºsyz döwletleriò öz döwlet emläkleri diılip ykrar edildi;

3. SSSR-iò daºary ıurtlardan algysy we bergisi, SSSR-iò almaz, walıuta gaznasynda, altyn hazynasynda saklanylıan altynyò, baılygyò möçberi we garaºsyz döwletleriò algydaky, bergidäki paıy kesgitlendi.

(51)


Garaºsyz Türkmenistan döwletiniò aıda ıyllyk ıoly alyp, baı, ösen döwlete öwrülip barıandygyny körler hem gördi, gözlüler hem, ıakynlar hem gördi, ıatlar hem. Hatda, baºda biziò ıolumyza pitjiò atan maıda pikirli kiºiler hem biziò ıolumyzyò hakdygyna göz ıetirdiler. Bu gün Türkmenistanyò ösüp barıan ıurtlaryò arasynda syıasy we ykdysady, medeni abraıy boıunça ıokary orna çykandygyna biz guwanıarys.

(71)


Biziò ıigriminji asyr diıilıän döwrümize Wagty hasratly duımak mahsus boldy. ªeıle aıratynlyk ahyrsoòunda ºol wagtyò özüni syndyryp Täze döwri — Garaºsyzlyk döwrüni amal etmegimiò içki ruhy esasy boldy.

(74)


Biziò Garaºsyzlygymyzy alalymyz bäri geçen döwrüò beıikligi — türkmeniò sarp ediji milletliginden dörediji millete öwrülip baºlanlygydyr.

(75)


Biz ata-babalarymyzdan miras galan ºanly türkmen ıolumyza guwanmaga, buısanmaga doly haklydyrys. Bu ıol Garaºsyzlygymyzy we baky Bitaraplygymyzy almagymyz bilen bakyıete öwrülen altyn ıoldur.

(77)


Türkmen halkynyò taryhy ıoly ºanly, göreºli ıoldur. Bu ıol bizi garaºsyzlyga getiren ıoldur.

(146)


Özbaºdak döwletli bolmagymyz türkmeniò asyrlarboıy eden arzuwyna ıetmäge mümkinçilik döretdi. Türkmen Garaºsyz, baky Bitarap döwlete eıe bolansoò, Nuh pygamberden gözbaº alan aslymyza nazar aılamak, Altyn asyrda, altyn ruhda, altyn ıaºaıyºda ıaºamagymyza goltgy-tekge berjek kitaby döretmek zerurlygyny ıüze çykardy.

(147)


Türkmen bu gün öz berkarar, Garaºsyz döwletinde bir supra jem boldy. Türkmen ata-babalarynyò arzuwyna ıetdi.

(153)


Garaºsyzlyk türkmen milletiniò ykbalyny doly özgertdi, gutarnykly kemala getirdi.

(159)


Biz özümiziò milli döwletli bolandygymyza, täze türkmen milletidigimize çäksiz buısanmaga haklydyrys.

Biz Garaºsyz ıurdumyzda gurulıan owadan-owadan binalara guwanıarys. Edil ºonuò ıaly, biz halkymyzyò içki dünıäsinde, kalbynda gurlan we gurulıan «gözel binalary» görmegi-de baºarmalydyrys.

(160)


Garaºsyz, baky Bitaraplyk ıolumyz türkmen milletimiziò mähir-muhabbetinden, arzuw-telwasyndan, asylly maksatlaryndan dörän, Altyn asyrda altyn ruhda, altyn ıaºaıyºda ıaºadıan ıoldur. Bu ıol türkmeniò bakylyk-dowamat ıoludyr.

(164-165)


Garaºsyzlygyò ilkinji aılaryndan baºlap, türkmen diliniò ºireliliginiò, many goıazylygynyò, duıgy örüsiniò artyp ugrandygy tötänleıin zat däldir. Garaºsyzlyk türkmen dilini ıasamalykdan, dar galypdan halas etdi. Garaºsyzlyk diòe bir türkmen halkyna däl, eısem türkmen diline-de azatlyk berdi.

(175)


Taryhymyzy çuò öwrenmäge biz Garaºsyzlyk ıyllary mümkinçilik tapdyk.

(178)


Türkmenler taryhda ºunça döwletleri gurupdyr, bu gün bolsa, öz topragymyzda gaıtadan milli Garaºsyz döwletimizi gurıarys. Biziò binıat eden döwletimiziò güıji ºondadyr, biz ahyrynda olaryò hemmesiniò üstünde baºynyò täji, buısanjynyò baıdagy bolup pasyrdaıan Garaºsyz hem baky Bitarap Türkmenistanymyza ıetdik. Biziò döwletimiz olaryò hemmesiniò taryhyna sarpa goıdy, barynyò adyny gaıtadan bir ıerde ıazyp, Oguz atamyzyò ruhuny direltdi. Bu biziò binıat eden döwletimize bularyò hemmesiniò taryhy dahyllylygyny görkezıär, ºol bir wagtyò özünde bolsa, olaryò hemiºe arzuw edip, hiç haçan ıetip bilmedik üç gudratyny özünde jemleıändir: olar milli Garaºsyzlyk, baky Bitaraplyk hem Türkmeniò Ruhnamasydyr.

(242-243)


Halkyna, Watanyna, Serdaryna ynanan türkmen 1991-nji ıylyò 27-nji oktıabrynda Garaºsyz Türkmenistan döwletini gurdy. Ol bize halkyna, Watanyna, adalatyna bolan berkligi, Oguz atamyzyò ıigrimi dört agtygynyò jebisligini getirdi. Erkinlik bilen millilik birleºip, azat Watanymyzda Garaºsyz döwletli bolduk. Baıdagymyzy, döwlet nyºanymyzy kökümiziò çuòlugyndaky dür manylardan aldyk.

(243)


Garaºsyzlygymyz, Bitaraplygymyz Altyn asyrymyza ıalkym saçar, ºol belentliklerimizden nur alyp, Ruhnamamyzdan ruh alyp, nesip bolsa, geljegimizi tutuºlygyna altyna öwreris.

(245)


Keramatly Watan üstünde biz Garaºsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwletimizi berkarar etdik.

Garaºsyz, baky Bitarap Türkmenistan, sen mukaddes döwletsiò, çünki biz seni keramatly ata Watanyò üstünde berkarar etdik.

Garaºsyz, baky Bitarap Türkmenistan, dünıe durar, sen durarsyò, çünki biz ömrümizi söıgä öwrüp, yhlasa öwrüp, mähre öwrüp saòa bagyº edıäris.

Garaºsyz, baky Bitarap Türkmenistan, sen ezizsiò, çünki sen ata-babalarymyzyò sekiz asyrlap arzuw edip, ıetip bilmedik döwletisiò, seni ata-babalarymyzyò arzuwyndan bina etdik.

Garaºsyz, baky Bitarap Türkmenistan, türkmen keramaty, türkmen mukaddesligi senden baºlanıar. Senden ıokarda diòe Allatagala bardyr.

(247)


Paıhas ruhy Garaºsyzlygymyzy we Özbaºdaklygymyzy berkitmäge hyzmat etmelidir.

(248)


Garaºsyz, baky Bitarap Berkarar türkmen döwleti!

Men seniò keramatly türkmen döwleti bolmagyòy halys ıürekden isläp, bütin ömrümi saòa bagyº edıärin. Sen keramatly bolmalysyò, beıik türkmen döwleti!

Sebäbi seni türkmeniò keramatly topragynyò üstünde gurandyrys!

«Gurdugym aslynda bilgil bu zeminiò myhydyr,
Durar ol erkin mydam, budur türkmen binasy!»

— diıip, ıagºyzada atamyz Magtymguly seni hyıalynda berkarar kylypdyr, biz onuò hyıalyny durmuºa geçirdik.

Garaºsyz, baky Bitarap Türkmenistan döwleti, sen keramatly bolmalysyò, çünki biz keramata öwrülip giden ata-babalarymyzyò ıoluny tutup, seni bina etdik.

(252-253)


Buısançly baºyòy, ynançdan doly gursagyòy, nanly saçagyòy göreıin diıip, gijeler çirim etmedim, gündizler oturmadym, eziz halkym! Hudaıa ºükür, Allanyò keremi bilen, ata-baba sahawatly ıurdumyzda, gör, näçe asyrdan soò, täze Garaºsyz döwleti gurduk. Seniò üçin — her bir raıatyò üçin bu döwletde ähli maddy ºertleri döretdik, dünıäniò men diıen halklaryna hem döwletlerine özümizi ykrar etdirdik. Bu döwlet berkarar bolsun, ömürbaky synmasyn, onuò raıatlarynyò hiç haçan baºy egilmesin diıip, oòa dünıäde iò ıokary ygtybarlylygy — Bitaraplyk hukugyny alyp bermek bagtyny meniò hem egindeºlerimiò ykbalyna ıazandygy üçin keremli Taòrydan müòde bir razydyryn.

(254-255)


Alty ıüz ıyldan soò Garaºsyz türkmen döwleti gaıtadan döredi.

(255)


Garaºsyz Türkmenistan döwletini yglan eden badymyza, tutuº halkymyz ony sekiz asyrlap arzuw edilen milli döwlet hökmünde kabul etdi.

(268)


Türkmenistan Garaºsyzlygyny alan dessine, döwletiò iò ıokary gymmatlygy adamdyr, onuò ömrüdir, saglygydyr, howpsuzlygydyr, onuò doly manydaky ahlak we beden ösüºidir diıip, jar etdi. İurtda ilaty durmuº taıdan goramak iò öòdäki hatara sürüldi we bu ugur durmuºa geçirilip baºlandy. Bu bolsa jemgyıetçilik-syıasy durnuklylygy üpjün etdi, durmuºa geçirilıän özgertmelere ynam döretdi. Türkmenistanda geçirilen düıpli çäreleriò netijesinde, Garaºsyzlyk ıyllarynda çaga ölümi azaldy, ömrüò uzaklygy artdy, jenaıatçylyk kemeldi, ıurtda eneligi we çagalygy goramak, ıaºlaryò, aıallaryò, garrylaryò hukugyny berkitmek boıunça güıçli kepillikler döredildi.

(280)


Eziz türkmenim, ıalòyºmaò, öz öıkäò bilen Watanyò, Garaºsyzlygyò beıikligini ölçeme! Ol gymmatlyklaryò bahasyna ıetme ıokdur.

(296)


Ata Watany, ene topragy jandan söımek we onuò Garaºsyzlygyny gözüò göreji deıin goramak seniò mukaddes borjuòdyr.

Garaºsyzlygyò hatyrasyna seniò ata-babalaryò katra-katra ganyny dökdi.

(336)


Türkmen arzuw eden garaºsyzlygyna ıetdi. Bu Garaºsyz jemgyıetimizde dost-doganlyk baº ıörelgämiz bolsun! Türkmen Garaºsyz jemgyıetde bir jan-bir ten bolup, dost bolup, dogan bolup agzybirlikde ıaºamalydyr.

(354)


Eziz ilim, ºu Ruhnamadan ugur alynsa, Türkmenistanyò öz Garaºsyzlygyny, öz ilatynyò asuda, parahat durmuºyny ösdürmäge, goramaga güıjüniò ıetjekdiginden gaty arkaıyn bolup bilersiòiz.

(376)


Milletiò taryhynda ilkinji gezek öz ruhy döwlet ıörelgelerinde milli gymmatlyklary esas edip alıan türkmen döwleti döredi, olary sypatlandyrıan milli Baıdak döredildi — munuò özi özbaºdak döwletiò Garaºsyzlygynyò nyºanydyr.

(400)


Dünıä dursun, Türkmenistan dursun, dünıä dursun, türkmen dursun, Garaºsyz, baky Bitarap Türkmenistanyò ömri dowamat dowam bolsun!

(406)