|
Oguz hanyò düzen beýik düzgün-nyzamly
döwletleri müò ýyllyklara uzapdyr, Oguz hanyò düzen elipbiýi müò
ýyllyklaryò içinde hereket edipdir. Biz bu gün ol elipbiýiò haçan
ýitip gidendigini bilemzok, emma on sekizinji asyrda, mundan tas üç
ýüz ýyl öò ýaºap geçen ºahyr ªeýdaýynyò döreden «Gözel
ýigrimi b亻 mersiýe goºgusy Oguz hanyò ýiten elipbiýiniò
agysy.
ªeýle gulaga ýakymly,
Sözledim, gözel ýigrim bäº.
Niçe owazy çekimli,
Yzladym, gözel ýigrim bäº.
Ýedisinden owaz çykyp,
On sekizin tartar çekip.
Üç müò ýaºda ömrüò ýakyp,
Geçirdik, gözel ýigrim bäº.
ªeýdaýy diýr, bar beterler,
Seniò üçin ýas tutarlar.
Bu wagyt kem-käs tutarlar,
Ýiter sen, gözel ýigrim bäº!
(97-nji
sah.)
1889-njy ýylda Günbatar Sibirde Orhon derýasynyò
akymynda, ýüzünde taryhy ýazgyly daºlar tapylýar. Bu daºlarda
ýazylan elipbiýiò gadymy türkmen elipbiýidigini we daºlardaky
ýazgylaryò, hatlaryò türkmençedigini 1893-nji ýylda alymlar
anyklaýarlar. ªeýdip, 38 sany harpdan ybarat bolan gadymy türkmen
elipbiýiniò üsti açylýar. Ýazuw ýadygärliklerinde ºeýle
sözlem bar: «Türkmen oguz begleri, budur eºidiò, bizi Taòry
basmasa, asla ýer dilinmese, türkmen iliniò törüni hiç kim bozup
bilmez». Bu ýerde türkmenleriò ýok bolup gitmezliginden söz
açylýar, olaryò özbaºdak millet bolmagyna isleg bildirilýär.
Halkyò arasynda henize çenli ulanylýan «Daºa ýazylan ýaly»
diýen dana sözlem ºudur.
(147-nji
sah.)
Oguz hanyò ilkibaºky ruhy tapyndysy — milli
oguz-türkmen elipbiýiniò döremegi, Oguz hanyò beýik ýöriºleri
mahalynda täze guralyò — arabanyò oýlanyp tapylmagy
türkmeni bütindünýä-taryhy açyºlaryò üstünden eltdi.
Kaòly taýpasynyò öòbaºysy tarapyndan arabanyò
oýlanyp tapylmagy bolsa — türkmeniò bütin adamzat üçin
ikinji beden tizligini tapmagydyr. ªu iki tizligi türkmenler özleriniò
bütin taryhynyò içinden eriº-argaç geçirip, ºu günlere
ýetirdiler. Elbetde, araba taryha, ýaºaýºa tizlik berdi. Emma
elipbiýimiz bolsa öz daºky durºuny üýtgetdi we biziò günlerimize,
eýýäm, türkmen halysynyò nagyºlary görnüºinde gelip ýetdi.
(162-nji
sah.)
|
