Müňýyllyklaryň dowamynda türkmenler dinini, dilini, milletiniň arassalygyny saklap, özboluşly däbini, päkize, halal milli gylyk-häsiýetlerini döretdiler.

(13) 

Näme üçin türkmeniň ykbaly soňky üç asyr agyr boldy? Bütewi döwleti dargady, tireler biri-biri bilen söweşdi, millet hökmünde aslyny ýitirdi, dinini galapyn terk etdi, dilini ýoýdy, müňýyllyklarda kämilleşdirilen atyny, halysyny, lybasyny, şaýyny, däbini ýitirere geldi...

(13) 

Türkmenleriň asyl birligi — dil we gan birligidir.

(23) 

Menem iki ýyllap ata Watanyma gitmämsoň, ene topragyma, onuň howasyna, gulagymyň küýseýän mähirli türkmen diline, aýdym-sazyň owazyna zardym, mekdepde bile okan ýoldaşlarymy, dostlarymy göresim gelýärdi.

(32) 

Ýurdunda galan üç milliona golaý türkmen watandaşlarymyzam aslyny ýitirip, biz sowet halky diýip dilini, dinini, milletini, milli duýgusyny unudyp başlady.

(45) 

Oguz handan başlap orta asyrlaryň ahyryna çenli agzybirligi, batyrlygy, watansöýüjiligi, halallygy, geçirimliligi, dini, dili, medeniýeti — Beýik Ruhy bilen tanalan halk hökmünde ýaňadan XXI asyrda milletimiziň dowamatyny ber, ýeke-täk Beýik Taňrym!

(45) 

Türkmenistan türkmen halkynyň milli-medeni taýdan täzeden rowaçlanmagy hakda, onuň öz milletlik ähmiýetine düşünişini artdyrmak hakda, halk däplerini ýaňadan dikeltmek hakda, döwlet dili bolan türkmen diliniň giňden ulanylmagy hakda alada edýär.

(50) 

Biz diňe bir diliň, bir diniň daşyna jem bolup, bir ýerde kemala geldikmi?

(55) 

Ine, biz türkmen taryhynda dürli nesilleriň hem döwürleriň üzňeligini görýäris. Hatda mahal-mahal taryhy nesiller bir-birini asla tanamaýan, bir-biriniň diline düşünmeýän, ählisi türkmen hem bolsa bir-biriniň öňünde ýadyrgaýan ýaly bolup görünýär. Olaryň arasyndaky baglanyşyk üzülipdir.

(63) 

Atamyz Oguz han Türkmen — ullakan ýurduň şasy, gylyjyny gynyndan çykarmagyň deregine, gursagyndan Allanyň salan sözlerini çykarýar. Tamdyrdan çykan çörek ýaly sözler bilen dünýäni alýar, ol mukaddesligi bize wesýet edýär:

—   …Elime ýarag alman, süýji dil bilen halky ýola saldym.

(92) 

Türkmen yslam dinini öz göwnüne jaý edip tutýar. Aýat-töwir ýa namaz okap bolanyndan soň, okan süreleriniň üstüni ýetirýän ýaly, ýürejigindäki zatlary öz dili bilen, türkmen dilinde Hudaýyna aýdýar.

(107) 

Atabegler çagalara dünýä dillerini, aýratyn hem söweş we serkerdelik tilsimatlaryny öwredipdirler. 

(117) 

Atabegler öz okuwçylaryna dünýäniň ähli ylymlaryny öwredipdirler. Türkmen serkerdeleri dünýäniň köp dillerini bilipdirler…

(117) 

Türkmen başga milletiň diline, dinine, däp-dessuryna aýratyn sarpa goýýar.

(152) 

Emma ýedi yklymy aýlanyň, siz türkmeniň dagyndan ýüz esse gözel, goýny jennet bilen barabar ümürsin tokaýly daglara duşarsyňyz, emma ol daglar ne siziň diliňize düşüner, ne siziň gursagyňyzdaky derdiňizi bölüşer.

(163) 

Bizi saçak ýaly daşyna jemläp duran diňe ene dilimiz, döwletimiz, ganymyz, ruhumyz, gylyk-häsiýetlerimiz, ýüz-keşpler meňzeşliklerimiz, däp-dessurlarymyz däl, tebigatymyz hem daşyna jem edip dur.

(163) 

Adamyň esasy synasy — göwresi, ýüregi hem akylydyr. Milletiňem öz göwresi, ýüregi hem akyly bolýar. Göwresi — maddy medeniýeti; ýüregi — dili, sazy; onuň akyly bolsa — milletiň pelsepesidir hem aňyýetidir.

(175) 

Türkmen asyrlarboýy diliniň, sazynyň hem döwre guramasynyň arassalygyny, özboluşlylygyny saklamagy başarypdyr.

(175) 

Diliň arassalygyny saklamak nesilleriň arasyndaky üznüksizligi üpjün edýär we milletiň ömrüni uzaldýar. Sowet döwründe biziň dilimize gerekmejek sözleri salmaga synanyşdylar. Garaşsyzlygyň ilkinji aýlaryndan başlap, türkmen diliniň şireliliginiň, many goýazylygynyň, duýgy örüsiniň artyp ugrandygy tötänleýin zat däldir. Garaşsyzlyk türkmen dilini ýasamalykdan, dar galypdan halas etdi. Garaşsyzlyk diňe bir türkmen halkyna däl, eýsem türkmen diline-de azatlyk berdi.

Biz, mundan beýläk-de dilimiziň arassalygyny saklamalydyrys. Elbetde, halkara adalgalary bolar. Ýöne türkmençe berip bolýan düşünjeleri olaryň dilimize ýat, gelişmeýän galyby bilen almaly däldiris.

Diliň arassalygy hem sagdynlygy pikiriň saplygyndan hem sagdynlygyndan nyşandyr. Milletiň pikirleniş örüsi giňände, onuň dili hem baýlaşýar.

(175-176) 

Türkmen tebigaty — türkmen milletiniň ruhy diliniň harplygydyr.

(180) 

Adamyň ýüreginde bir zat, dilinde ikinji zat, hereketinde bolsa üçünji bir zat bolýar. Beýle adam ahlaky taýdan betbagt kişidir.

(201) 

Parfiýa döwletiniň, gaznaly türkmenler soltanlygynyň, seljuk türkmenleriniň soltanlygynyň, Köneürgenç türkmenleriniň soltanlygynyň dünýäniň taryhy-syýasy ugruny üýtgedendigini, ykdysadyýetiň, medeniýetiň örän ýokary derejä göterilendigini inkär edip boljak däldi. Emma käbir taryhçylar öz gelip çykyşlary, dil toparlary arap-eýran toparyndan bolansoň, taryhyň islendik gazanan beýikliklerini eýran, arap, soň tapylan umumylaşdyrylan türk ady bilen baglanyşdyranyny kem görmeýärdiler...

(210) 

Oguz diýmek — türkmen diýmekdir, Oguz dili — türkmen dilidir, seljuk dili — türkmen dilidir, osman dili — türkmen dilidir, türk dili biraz üýtgän türkmen dilidir…

(210) 

Oguz iliniň ynanjy gök bolupdyr, taňry diýip göge düşünipdir, şonuň üçin taňry diýmegiň bir manysy gökdür. Olar göktaňry dinine, ýeke taňrylyga ynanypdyrlar. Dili gadymy türkmen dilidir.

(211) 

Oguz han Türkmeniň dil hakda aýdanlary:

Ýürekde näme bolsa, dil şony diýer.

Dil bolmasa, il bolmaz.

Söz ýürekden çyksa güýçli.

Sözi paýhas bezär.

Dil baýlygy — il baýlygy.

Adamyň akyllysy dil öwrener.

Köp dil bilen, köp biler.

Göwni baýyň sözi — jaý.

Ýola çyksaň, diliňi gora.

Dil döwletdir.

Paýhasly söz bakydyr.

Çagaňa dili manysy bilen öwret.

Dilim bar, dünýäm bar.

(212) 

Eýýubylar diňe goşuny bilen däl, döwlet gurluşy, dolandyryş usuly, dil, medeni gatnaşyklary, däp-dessurlary bilen hakyky oguz-türkmen döwleti bolýar.

(232) 

Eýýubylar döwleti Müsüre türkmen dilini ýaýradanlygy bilen meşhurdyr.

(233) 

Türkmen dili örän baý dil, dürli manylary aňlatmaga ukyply dil.

(256) 

Millet — dil, dini-ynanç, däp-dessur, ykbal hem döwlet birligidir.

(256) 

Türkmenistan raýatlaryň haýsy millete degişlidigine, gelip çykyşyna, emläk hem wezipe ýagdaýyna, ýaşaýan ýerine, diline, dine garaýşyna, syýasy ygtykadyna, haýsy jemgyýetçilik gurama degişlidigine garamazdan, olara deň hukuklar we azatlyklar berýär, şeýle hem raýatlaryň kanun öňündäki deňligini kepillendirýär.

(261) 

Gynansak-da, köp türkmen döwletleri geçmişde türkmen milli diline geregiçe ähmiýet bermändir.

(401) 

Biziň üçin bolsa, milli dil — biziň döwletimiziň we jemgyýetimiziň baş aýratynlyklarynyň biridir. Biz türkmen dilini döwlet dili hökmünde yzygider ornaşdyrýarys. Sebäbi, şeýle edilmese, onda baş gymmatlygymyz bolan millilik döwletiň mazmunyna we sypatlaryna siňip bilmez.

(401) 

Milletiň ähli maddy we ruhy barlygy — dili, dini, medeniýeti, döwletliligi, jemgyýeti — bary şol özeniň üstünde gurnalýar.

(402)