|
 Türk
iman — Türkmen ýigitleri öz dogduk ýerine,
dogan-tirelerine, ata-enelerine ºek ýetirilmegini namys saýyp, göreºe
giripdirler.
Nuh pygamber gyzlarynyò, gelinleriniò,
garry eneleriniò tenini uzyn, giò köýnek bilen örtmegi buýurdy. Saçlaryny
ýaglyk bilen daòmagy buýurdy. Ýöne ýüzüni açyp goýdy. «Türk
imanlaryò (türkmenleriò) ýüzi Beýik Taòrynyò nurundan dörän.
ªonuò üçin Beýik Taòrynyò nur çyrasy — Kunuò (Günüò)
ºöhlesi düºüp durmalydyr. Çagaòyzyò we aýalyòyzyò ýüzüne
urmaò» diýip, Nuh pygamberimiz wesýet edýärdi. Agzyny welin ýapmagy
buýurdy. Bu ýapgy soòra ýaºmaga öwrülip gitdi. Gyzlara erkek
adamyò ýüzi düºende ýeòi bilen gözüni ýapmagy, pesah (nälaýyk)
sözleri eºideninde, ýeòini diºlemegi buýurdy.
(11)
Otparazlar dininiò aòyrsynda Mazdak,
Man ýaly lagnata galan pygamberler hem ýatyr. Mazdagyò
hem Manyò otparazlyk dinini üýtgedip, emläk, baýlyk, hatda aýal-gyzlary
hem ortalyk etjek bolandygyny bilýäris. Olaryò ýoly türkmeniò ýoluna
gabat gelmeýär!
(105-106)
X asyr taryhçysy Ibn Fadlan: «Türkmenler
goòºy halklary ýaly aýal-gyzlarynyò ýüzlerini ýapdyrmaýarlar,
olaryò zenanlary has erkin, ýöne ºol bir wagtda hem olar azgynlyk diýen
zady asla bilmeýärler» diýip ýazypdyr. Türkmen gelin-gyzlary ähli
zamanlarda hem türkmeniò ar-namysynyò buýsançly baýdagy bolupdyr.
(106)
Türkmeniò dünýewi milli häsiýeti
onuò taryhy ýaºaýºynyò geò galdyryjy demokratizmi bilen aýrylmaz
baglanyºyklydyr. Synpy aratapawutlaryna seretmezden, möhüm syýasy we
gaýry meseleler çözülende baýyò-garybyò deòhukuklylygy,
maslahatda baýlardyr garamaýaklaryò arasynda biri-birinden daºda
durmak ýa-da göwnüýetmezçilik meýilleriniò ýoklugy, aýal-gyzlaryò
erkinligi hem maºgala, hatda jemgyýetçilik durmuºynda iºjeòligi — bularyò
bary din babatda türkmeniò köre-kör ynançly bolmazlygyna getirýär.
(176-177)
Aýal — öýüò ºasydyr, hojalygyò eýesidir!
Aýal söýgüden, hormatdan,
sylag-mertebeden baºlanýar!
(371)
|
