Alp Arslan

Dünýäniò jahankeºdeleri, geliò, geçiò, gapymyz hem açyk, kalbymyz hem açyk, syýahat ediò! Oguz hanyò, Gorkut atanyò, Seljuk hanyò, alplar alpy Alp Arslanyò, Mälik ºanyò, Soltan Sanjaryò, Göroglynyò, Magtymgulynyò topragyna syýahat ediò! 

(29-njy sah.)

 



Beýik Seljuk Türkmen döwletiniò baýdagy

Togrul beg, Alp Arslan we Mälik ºa ºol äpet döwlete hökümdarlyk edýärdiler. Ýöne soòkusynyò ölüminden soò doganlar Berkýaryk bilen Muhammediò arasynda özara uruº döreýär. Seljuk türkmenleriniò dürli ºahalary äpet döwletiò dürli künjeklerinde hakykat ýüzünde özbaºdaklyklaryny gazanýarlar. 

(134-nji sah.)


Onlarça döwletden paç alyp, ºalar ºasy bolup ýaºan beýik türkmen soltany Alp Arslan goluna düºen ganym duºmany ölüm jezasyna höküm edýär.

— Her goluna, aýagyna at baglap dört para eýläò!

Duºman ýöne duºman däl, duºmanlaryò hany, ol:

— Sen namart, maòa mert ölümi hem rowa görmeýärsiò! — diýip gygyrýar.

Alp Arslan serkerdelerine ümläp, oòa ýarag berdirýär. Soltan gazaplanyp gylyjyny syryp, duºman bilen gylyçlaºmaga ylgaýar, ýöne gazap gany beýnisine uran soltan çadyryò ýüpüne büdüräp ýykylýar, ºondan peýdalanyp, duºman oòa gylyç urup ýetiºýär...

Hekimler ony bejerip baºlaýarlar, her kim namart duºmana gargaýar, ºonda Alp Arslan:

Bu emgegi duºmandan görüp oturmaò, bu emgek ýokardan geldi... Düýn hol depä çykanymda göwnüme men-menlik aralaºdy. Giò dünýä sygman ýaýrap ýatan ýygynymy, akly-gyzylly çadyrlarymy, ýigitlerimi synlap: «Heý, Alla, ýedi yklymda meniò alnymdan çykybiljek patyºa barmydyr?»  diýip, içimden öwündim. Bu bela ºondan gelen bela!  — diýipdir.

(194-nji sah.)


Nyzamylmülk köºk hile-pirimini ulanyp, beýik wezirlik wezipesine geçdi diýip takyk aýdyp bolar. Ol garry wezir bilen soltan Alp Arslanyò arasyna duºmançylyk atmagy baºarýar. Ýaº soltan garry weziri ölüme höküm edýär. ªonda garry wezir ölüminiò öò ýany Nyzamylmülke:

– Sen türkmen hökümdarlaryna gan dökmegi öwretdiò! — diýýär. 

(223-nji sah.)


1063-nji ýylda Çagry begiò ogly Alp Arslan tagta geçýär. Ol türkmenlere Rum iliniò derwezesini açan soltandyr. 

(227-nji sah.)


Mähriban watandaºym, beýik türkmen ogullarynyò — Muhammet Togrul begiò, Dawut Çagry batyryò, Alp Arslanyò, Mälik ºanyò, Soltan Sanjaryò döreden döwletleri, gahrymanlyklary, mertlikleri, parasatlylygy, özlerini bütin yslam döwletleriniò soltany diýip yglan etdiriºleri deòi-taýy bolmadyk wakadyr. Türkmen halkymyz üçin ol beýik ºahslar barada aýratyn kitaplar, maglumatlar ýazylmalydyr. Guwan, türkmenim, aslyòa! 

(227-nji sah.)


Bu döwletiò binýat edilmeginiò esasy sebäpleriniò biri soltan Alp Arslanyò 1071-nji ýylda Malazgirt söweºinde ýeòiº gazanmagydyr.

(230-njy sah.)


Danalykda danyºment bol, Pyragydyr Gorkuda,
Batyrlykda — Alp Arslana, Çagry bege, Togrula.
Yzdan ýörmek geliºmez Oguz hanyò kowmuna
Türkmeni beýik türkmen edip biljek — türkmendir! 

(303-nji sah.)


Garaºsyzlygyò hatyrasyna seniò ata-babalaryò katra-katra ganyny dökdi. Oguz han, Gorkut ata, Alp Arslan..., Gökdepe galasynyò gahrymanlary ýaly ençeme men-men diýen ärler mertlikde türkmeni ýedi yklyma tanatdy. Sen olaryò neslisiò. Saòa diòe mertlik we watansöýüjilik ýaraºar. Watanyò duzuna, asly halal ene süýdüne wepaly bol! Çünki Watan duzy we ene süýdi — mukaddesdir, keramatdyr. 

(336-njy sah.)